„Choroba Francji” czyli Filip zwany Pięknym

Hommage1.png            Hołd Edwarda I z Wielkiej Kroniki Francji z XIV wieku.

___

D(ur)ante w swojej „Komedii”, ukończonej w 1320, często przywołuje króla Francji Filipa IV, ale nie pod tym imieniem – określa go tam jedynie mianem „mal di Francia”. To taka ładna gra słów – można to przetłumaczyć na chorobę ewentualnie ból Francji. Jakiś zawzięty anglofon w wiki przetłumaczył to jako „zaraza Francji”, ale to by przecież była wtedy peste della Francia…

Tak czy inaczej trudno się z Dantem nie zgodzić, a nawet to rozszerzyć na „chorobę Europy”. Filip IV wart jest całej serii notek, więc dzisiaj tylko to co najważniejsze. Nie kto inny jak ów Filip właśnie zaszczepił we Francji i w Europie zarazę absolutyzmu, i to takiego „ostatecznego”. Postanowił bowiem zostać ni mniej ni więcej tylko królem i papieżem** w jednym, a realizację swojego planu rozpoczął od trzech etapów:

  1. Prowokacji wobec Bonifacego VIII [polska wiki tradycyjnie tu „specyficzna”], czyli aresztowania w 1301 legata papieskiego we Francji, biskupa Bernarda Saisset.
  2. Ogłoszenia papieża heretykiem [sic!] i jego brutalne aresztowanie 7 września 1303, w jego rezydencji w Anagni, które doprowadziło do śmierci papieża miesiąc później
  3. Uwięzienia Klemensa V (poprzednio biskupa Bordeaux…) w Poitiers w 1305, a od 1309 w Awinionie

NB. Ten sam Bonifacy VIII pomógł (wraz z Węgrami) Władysławowi Wielkiemu (zwanemu Łokietkiem) odbić Polskę…

Ponadto 22 lipca 1306 Filip (biorąc przykład z Anglików z 1290) wypędził Żydów z królestwa, pognał bankierów lombardzkich oraz rozpoczął przygotowanie pod ostateczne rozwiązanie kwestii zakonu templariuszy…

Jacques de Molay – ostatni wielki mistrz zakonu, „aresztowany na rozkaz króla Francji Filipa IV Pięknego w piątek, 13 października 1307, postawiony przed sądem. Oskarżony o herezje, stosowanie magii i czarów, homoseksualizm, dzieciobójstwo, wyrzeczenie się Chrystusa, bezczeszczenie krzyża, czczenie demona o imieniu Baphomet. Poddany w twierdzy Temple, w której został zamknięty w lochach, torturom przyznał się do zarzucanych zbrodni. Gdy następnie odwołał swoje zeznania, Filip IV Piękny nakazał spalić go na stosie. Wyrok został wykonany w Paryżu 18 marca 1314.”

Miesiąc potem zmarł Klemens V („According to one story, while his body was lying in state, a thunderstorm developed during the night and lightning struck the church where his body lay, igniting the building. The fire was so intense that when it was extinguished, the body of Pope Clement V was almost destroyed.”), a raptem pół roku później, na polowaniu Filip IV doznał apopleksji, czyli udaru mózgu, i po kilku tygodniach takoż zmarł, 29 listopada 1314.

Prawą ręką Filipa był Wilhelm z Nogaret, z Langwedocji, wnuk Raymonda, katarskiego heretyka. To on, profesor prawa z Montpellier, pisał większość dokumentów królewskich, prowadził oszczercze kampanie, szantażował Klemensa V i wreszcie osobiście brał udział zarówno w procesie templariuszy jak i w napaści na Bonifacego VIII. Jest nawet oskarżany o otrucie Benedykta XI***. „He died in 1313 with his tongue horribly thrust out, according to the chronicler Jean Desnouelles.”

Kolejny zausznik to Enguerrand de Marigny który „w 1304 roku, został Wielkim Szambelanem Filipa oraz sekretarzem generalnym. W 1306 roku został wysłany do Normandii, aby objąć zarząd nad skarbcem. Otrzymał liczne dary w postaci ziemi i pieniędzy od Filipa, a także dożywotnią pensję od Edwarda II. … Szambelan sprzeciwiał się oskarżeniom utrzymując, że wszystkie jego działania były wykonywane z rozkazu Filipa, jednak 30 kwietnia 1315 roku został natychmiast skazany i powieszony na publicznej Szubienicy w Montfaucon.”

Z kolei Wilhelm Humbert czy Wilhelm z Paryża od 1305 był spowiednikiem królewskim, od 1307 sędzią w procesie templariuszy, a od 1309 arcybiskupem w Sens. Los Wilhelma Humberta po 1314 nie jest pewny – pisze się często o jego gwałtownej śmierci owego roku.

Wreszcie mamy kanclerza, prawnika Piotra Flote, starszego kolegę Wilhelma z Nogaret, oraz Idziego (Gilles) I Aycelin de Montaigu, kanclerza i arcybiskupa Narbony, trzeciego (a może nawet czwartego) już wybitnego prawnika z Montpellier**** w tym towarzystwie, no i przy tym syna szwagra Piotra Flote…

Trudno się tu oprzeć refleksji, iż kiedy nasz Władysław Wielki budował fundamenty wspaniałej Rzplitej, to Filip IV rozpoczął z przytupem degrengoladę najświetniejszego królestwa Europy. Zagubionych Francuzów dopiero ponad sto lat później „wyprostowała” Joanna z Domrémy czyli Dziewica Orleańska. Wystarczyło to aż do tego nieszczęsnego Ludwika XV i kasaty jezuitów w 1773…

__

**) Before Clement V, during a consistory held at Poitiers on May 29, 1309, in the presence of the king, Plaisians presented the Capetian monarch as the “temporal vicar of Christ in his kingdom” Guillaume_de_Plaisians

***) „Szybko zdobył zaufanie papieża Bonifacego VIII, który mianował go kardynałem w 1298 r. i często wysyłał w misje pokojowe i dyplomatyczne do Węgier i Francji. Kiedy wybuchł konflikt Bonifacego z królem Francji Filipem IV Pięknym, stanął po stronie papieża, zarządzając nawet, by żaden z dominikanów nie kwestionował zwierzchności papieża i jego legitymacji do sprawowania władzy w Kościele. Kiedy królewski agent Guillaume de Nogaret wraz z przedstawicielami skłóconej z papieżem rodziny Colonna porwali Bonifacego i uwięzili w Anagni, Mikołaj Boccasini był jednym z dwóch kardynałów, którzy jawnie sprzeciwili się gwałtowi i doprowadzili do uwolnienia papieża.

Po śmierci Bonifacego VIII, która nastąpiła miesiąc później, to właśnie Mikołaj Boccasini zyskał uznanie na konklawe i został jednogłośnie wybrany na nowego papieża, przyjmując imię Benedykta. W konklawe tym nie uczestniczyli jednak ekskomunikowani kardynałowie: Pietro Colonna i Giacomo Colonna.

Dążył do załagodzenia sporu z Filipem IV Pięknym i rodziną Colonna, więc zniósł ekskomunikę nałożoną na króla przez Bonifacego VIII (bulla z 25 marca 1304), a także anulował ekskomunikę dwóch kardynałów. Nie mógł jednak darować raptu Wilhelmowi Nogaretowi, którego wyklął 7 czerwca 1304. Wszyscy pozostali Francuzi, zamieszani w zamach na Bonifacego, uzyskali przebaczenie. Miesiąc później, po zjedzeniu świeżych fig zmarł nagle i niespodziewanie w Perugii na dyzenterię. Dało to podstawę do przypuszczeń, że został otruty przez stronników Nogareta, jednak tezę tę należy odrzucić [dobre sobie…].”

****) „Des médecins juifs et arabes chassés d’Espagne se retrouvent à la Faculté de médecine de Montpellier, faculté fondée en 1220 par le cardinal Conrad, légat du pape Honorius III. Montpellier était en effet très cosmopolite déjà au xiie siècle. En 1160, Benjamin de Tudèle qui visite le Sud de la France, note que la ville est « fort fréquentée par toutes les nations, tant chrétiennes que mahométanes et qu’on y trouve des négociants venant notamment du pays des Algarbes (Al Andalus et le Maghreb) de toute l’Égypte et de la terre d’Israël ». De plus des tombes juives et musulmanes témoignent de cette présence. Une stèle découverte à Aniane datant du xiie siècle, porte notamment le nom du défunt, un certain Ibn Ayyûb, jeune tâlib (étudiant en religion), une des branches des études théologiques et juridiques que proposait l’université de Montpellier à l’époque…

Le seigneur de Montpellier Guilhem VIII promulgue un édit rendant totalement libre l’enseignement de la médecine en 1181. À la même époque l’école de droit est marquée par l’enseignement de Placentin, juriste venu de Bologne.

En 1220, le cardinal Conrad, légat du pape Honorius III, accorde une reconnaissance pontificale à l’école de médecine…  En 1240, l’évêque de Maguelone, chancelier des écoles, confère des statuts complémentaires à l’Université de médecine. L’université de Montpellier elle-même est créée le 26 octobre 1289 par la bulle papale Quia Sapientia du pape Nicolas IV qui en fait une studium generale c’est-à-dire un centre d’enseignement de toutes les disciplines (Médecine, Droit, Arts libéraux). Cette bulle est actuellement conservée aux archives municipales de la ville de Montpellier.”

___

PS. Warto też pamiętać o bardzo zdolnej córce Filipa – Izabeli, od 1308 żonie Edwarda II i królowej Anglii. Wszak to ona dokonała w 1326 inwazji Anglii, aby stracić męża i zainstalować na tronie swego syna, Edwarda III:

Retour_d_Isabelle_de_France_en_Angleterre.jpg

Reklamy

3 myśli na temat “„Choroba Francji” czyli Filip zwany Pięknym”

  1. „Szybko zdobył zaufanie papieża Bonifacego VIII, który mianował go kardynałem w 1298 r. i często wysyłał w misje pokojowe i dyplomatyczne do Węgier i Francji. Kiedy wybuchł konflikt Bonifacego z królem Francji Filipem IV Pięknym, stanął po stronie papieża, zarządzając nawet, by żaden z dominikanów nie kwestionował zwierzchności papieża i jego legitymacji do sprawowania władzy w Kościele. Kiedy królewski agent Guillaume de Nogaret wraz z przedstawicielami skłóconej z papieżem rodziny Colonna porwali Bonifacego i uwięzili w Anagni, Mikołaj Boccasini był jednym z dwóch kardynałów, którzy jawnie sprzeciwili się gwałtowi i doprowadzili do uwolnienia papieża.

    Po śmierci Bonifacego VIII, która nastąpiła miesiąc później, to właśnie Mikołaj Boccasini zyskał uznanie na konklawe i został jednogłośnie wybrany na nowego papieża, przyjmując imię Benedykta. W konklawe tym nie uczestniczyli jednak ekskomunikowani kardynałowie: Pietro Colonna i Giacomo Colonna.

    Dążył do załagodzenia sporu z Filipem IV Pięknym i rodziną Colonna, więc zniósł ekskomunikę nałożoną na króla przez Bonifacego VIII (bulla z 25 marca 1304), a także anulował ekskomunikę dwóch kardynałów. Nie mógł jednak darować raptu Wilhelmowi Nogaretowi, którego wyklął 7 czerwca 1304. Wszyscy pozostali Francuzi, zamieszani w zamach na Bonifacego, uzyskali przebaczenie. Miesiąc później, po zjedzeniu świeżych fig zmarł nagle i niespodziewanie w Perugii na dyzenterię. Dało to podstawę do przypuszczeń, że został otruty przez stronników Nogareta, jednak tezę tę należy odrzucić [dobre sobie].”

    https://pl.wikipedia.org/wiki/Benedykt_XI

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s