Dzierżyński, Żydzi i Zakład w Laskach

Zofia_Dzierżyńska-Muszkat.jpg „Zofia Julia Dzierżyńska z domu Muszkat (ur. 4 grudnia 1882 w Warszawie, zm. 27 lutego 1968 w Moskwie) – działaczka komunistyczna, nauczycielka, żona Feliksa Dzierżyńskiego. …Jej syn**, dzięki pomocy Janusza Korczaka, w lutym 1912 trafił do prywatnego zakładu dla niemowląt pani Sawickiej. Następnie, na przełomie maja i czerwca tegoż roku, zaopiekował się nim brat Zofii [pomyłka?] Marian Muszkat.”

Ów „brat”, czy raczej krewny Zofii też miał syna: „Henryk Muszkat pseud. Kazimierz, Grabiński, H. Marabut, Minkowski, Henryk Muszyński (ur. 27 listopada 1898 w Holszanach w powiecie oszmiańskim, zm. 1937 w ZSRR) – działacz KPP i KPZU, sekretarz Centralnej Redakcji KPP, sekretarz górnośląskiego Komitetu Okręgowego (KO) KPP i Obwodu Węglowego KPP, kierownik Sekretariatu Krajowego KC KPZU i Sekretariatu Krajowego KC KPP.

Syn żydowskiego lekarza Mariana*** i Julii z Hertzów. … Współpracownik Przedstawicielstwa KPP przy Komitecie Wykonawczym Kominternu. W lipcu 1937 został aresztowany przez NKWD, następnie stracony. Zrehabilitowany w 1955. Był mężem Janiny Warszawskiej-Warskiej i zięciem Adolfa Warskiego, miał syna Krzysztofa.”

Z kolei, stryjenką Zofii Dzierżyńskiej była Anna Muszkat, która wyszła za Władysława Landy. Ród Landych znany jest przede wszystkim z ucznia Michała Landy, który zginął niosąc krzyż: „8 kwietnia 1861 wziął udział w manifestacyjnym pogrzebie sybiraka Ksawerego Stobnickiego i uroczystym zbrataniu się Polaków i Żydów przy grobie Antoniego Eisenbauma (dawnego dyrektora Warszawskiej Szkoły Rabinów). Na Placu Zamkowym manifestacja została zaatakowana przez wojsko. Landy znajdował się w czołówce procesji i został trafiony kulą w chwili, kiedy niósł krzyż podjęty przez niego z rąk zranionego innego uczestnika demonstracji, zakonnika.”

Syn Anny to „Adam Landy ps. Karol, Henryk, Niedzielski, Adam Witkowski (ur. 9 lipca 1891 w Warszawie, zm. 21 sierpnia 1937 w Moskwie) – polski nauczyciel, działacz związkowy socjalistyczny i komunistyczny. …Od 1927 przedstawiciel KPP w Kominternie w Moskwie. Członek WKP(b). … W okresie „wielkiej czystki” 19 stycznia 1937 aresztowany przez NKWD. 21 sierpnia 1937 skazany przez Kolegium Wojskowe Sądu Najwyższego ZSRR na śmierć z zarzutu o zdradę ojczyzny i udział w kontrrewolucyjnej organizacji terrorystycznej, rozstrzelany tego samego dnia. Ciało skremowano w krematorium na Cmentarzu Dońskim, prochy pochowano anonimowo.

Zrehabilitowany 17 marca 1956 postanowieniem Kolegium Wojskowego SN ZSRR. Jego żoną była Zofia Landy, aresztowana przez NKWD 2 marca 1937, skazana i stracona 2 września 1937.”

___

I tu mamy nieoczekiwany „zwrot akcji”, oto owa Anna Landy z domu Muszkat (zginęła w 1943?) miała też trzy córki – Zofię, Janinę i Henrykę (wychowaną we Francji). Wszystkie trzy przeszły na katolicyzm, przy czym najstarsza Zofia została Teresą, siostrą zakonną w Zakładzie dla Ociemniałych w Laskach.

„W 1917 roku (pod wpływem rozmów z księdzem Władysławem Korniłowiczem****) przyjęła chrzest. Brała czynny udział w pracy na rzecz „Kółka” księdza Korniłowicza. W dalszym ciągu pracowała w gimnazjach w Warszawie i Pułtusku.W 1928 roku wstąpiła do Zgromadzenia ss. Franciszkanek Służebnic Krzyża w Laskach, a 15 sierpnia 1936 złożyła śluby wieczyste. Podczas okupacji hitlerowskiej, ze względu na żydowskie pochodzenie, ukrywała się w domach Zgromadzenia w Żułowie i Kozłówce na Lubelszczyźnie.”

Z kolei Janina została stryjenką przyszłego biskupa włocławskiego, Bronisława Dembowskiego, także związanego z Laskami, a którego siostra Katarzyna była zakonnicą w Laskach, tak jak ich ciotka – Zofia Sokołowska, czyli siostra Katarzyna – jedna z pierwszych „pracownic” Zakładu*****.

____

**) Jedyny wnuk Dzierżyńskich to zmarły w 2015 rosyjski zoolog.

***) Inny Marian Muszkat, z Suwałk.

****) „Od 1918 roku był asystentem grupy dyskusyjnej zwanej „Kółko”, skupiającej młodzież akademicką i młodą inteligencję, niezależnie od formalnej przynależności wyznaniowej czy religijnej, w której uczestniczyli m.in. Teresa Landy, Zofia Sokołowska, Rafał Marceli Blüth, Stanisław Krzywoszewski, Eugeniusz Kłoczowski.”

*****) Biografka siostry Katarzyny i… „łączniczka” z PPSem: http://ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/zofia-steinberg

PS. Szkoła na Wiejskiej.

 

Reklamy

4 myśli na temat “Dzierżyński, Żydzi i Zakład w Laskach”

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s