Judeorealizm – niebezpieczne zajęcie

franciszkanie_galeria_biskupow_krakowskich_jan_chojenski.jpg

Jan Chojeński – biskup krakowski: Galeria oo. franciszkanów

___

Moja notka o Krośnie naprowadziła mnie na kilka tropów, w tym na jeden zupełnie niespodziewany. Otóż, przed Gamratem, biskupem przemyskim był „Jan Chojeński herbu Abdank  (ur. 17 marca 1486 w Golejówku koło Sieradza, zm. 11 marca 1538 w Piotrkowie) – kanclerz wielki koronny, doktor obojga praw uniwersytetu w Sienie, biskup przemyski od 1531, biskup płocki od 1535, a od 1537 biskup krakowski, archidiakon krakowski, sekretarz wielki koronny od 1526 roku, sekretarz królewski Zygmunta I Starego.

Zaufany urzędnik króla Zygmunta I Starego i królowej Bony, których kilkakrotnie reprezentował w układach o koronę węgierską. Był posłem Zygmunta I Starego na sejmik województwa krakowskiego w Proszowicach.

Bronił przywilejów kościoła przed ruchem egzekucyjnym. Nie dopuścił do ograniczenia prerogatyw Stolicy Apostolskiej w stosunku do spraw polskich. Skupiał wokół siebie elitę umysłową kraju, wspierał najwybitniejszych przedstawicieli humanizmu. Ufundował stypendium dla Marcina Kromera, na studia do Padwy wysłał późniejszego lekarza i profesora medycyny Józefa Strusia; na swój dwór przyjął Stanisława Hozjusza. Na sejmie piotrkowskim, 1538, który zajął się ograniczaniem praw gospodarczych Żydów wygłosił mowę domagając się wypędzenia Żydów z Polski. Następnego dnia już nie żył. To stało się podstawą do snucia podejrzeń, że został otruty.

Pochowany został za ołtarzem głównym w katedrze wawelskiej. Obecnie płyta nagrobna biskupa znajduje się w kaplicy króla Jana Olbrachta pw. Bożego Ciała.”

Przyznacie, że ten krótki biogram robi duże wrażenie. Szukając czegoś więcej o wielkim kanclerzu Chojeńskim natknąłem się na jego dalekiego krewnego – Teodora Jeske-Choińskiego – postać równie intrygującą:

Jeske-Choiński tworzył „w opozycji” do swego największego rywala (i osobistego przyjaciela zarazem), jakim był Henryk Sienkiewicz. Nie pisał „ku pokrzepieniu serc” i niewątpliwie większą wagę przywiązywał do zgodności treści swych dzieł z faktami historycznymi, ale po to, aby dać wyraz przywiązaniu do tradycyjnych i uniwersalnych wartości europejskich: dziedzictwa antycznego Rzymu, katolicyzmu i cywilizacji łacińskiej. Był autorem ok. 30 powieści, dramatów i nowel o tematyce historycznej i współczesnej. Ogólnoeuropejski wymiar twórczości Jeske-Choińskiego był uzupełnieniem twórczości Sienkiewicza, który skupiał się na wymiarze „narodowym”. …

Jeske-Choiński był pisarzem, który jako pierwszy w literaturze Polskiej postawił tezę, że gmach cywilizacji europejskiej opiera się na czterech filarach: filozofii greckiej, prawie rzymskim, religii chrześcijańskiej i germańskiej instytucji królestwa. Rozważając zagadnienie upadku cesarstwa rzymskiego odrzucał pogląd w rodzaju „Rzym skończył się”. Będąc miłośnikiem antyku, bronił opinii, że wraz z upadkiem pogańskiego Rzymu wypełniło się jego prawdziwe przeznaczenie, polegające na przechowaniu dawnego ładu trwałych grecko-rzymskich fundamentów, mających posłużyć następcom – nowym Rzymianom – do wzniesienia gmachu Europejskiej Cywilizacji Chrześcijańskiej. …

Postawa Jeske-Choińskiego przysporzyła mu rzesze wrogów. Jego przeciwnicy obdarzali go inwektywami, z których „rzecznik klerykalizmu” i „herold obskurantyzmu” należały do najłagodniejszych. Pisarz dodatkowo naraził się krytyce, gdyż nie przestrzegał panujących w ówczesnej literaturze charakterystycznych dla niej standardów, bez kompleksów tworzył nie tylko dla polskich czytelników, lecz także dla obcych. Wiele lat później, w rządzonej przez komunistów Polsce jego pisarstwo również nie było dobrze widziane, a rozpowszechnione wówczas negatywne i z gruntu fałszywe sądy o nim ugruntowały się na tyle mocno, że mimo upadku systemu z powodzeniem funkcjonują dalej w niepodległej III Rzeczypospolitej. Jednym z przykładów tego jest fragment hasła biograficznego Jeske-Choińskiego z Wielkiej Encyklopedii Multimedialnej, opracowanego na podstawie Słownika Encyklopedycznego – Język polski, autorstwa Elżbiety Olinkiewicz, Katarzyny Radzymińskiej i Haliny Styś (Wyd. „Europa”, Warszawa 1999):

Dał się poznać jako nieprzejednany obrońca poglądów zachowawczo-klerykalnych, nie akceptował żadnych zmian w literaturze, sztuce czy obyczajach, jego pogląd na świat miał wszelkie znamiona katastrofizmu…

Elementem, który zbliżał Jeske-Choińskiego do narodowej demokracji, było zainteresowanie problematyką żydowską – był on jednym z pierwszych polskich intelektualistów, którzy zwrócili uwagę na to skomplikowane zagadnienie. Dzięki ogromnej pracy w archiwach kościelnych zebrał materiał do pracy poświęconej procesowi chrzczenia Żydów w Polsce, wydanej pt. Neofici polscy (Warszawa, 1904). Stosunek Jeske-Choińskiego do Żydów był zdecydowanie niechętny, wyrażający się w przekonaniu o konieczności obrony cywilizacji chrześcijańskiej przed rozkładową działalnością społeczności żydowskiej. Tematykę tę rozwijał w książkach: Poznaj Żyda (1912), Historia Żydów w Polsce (1919) i in.”

A teraz uwaga – wedle Joanny Beaty Michlic ów Jeske-Choiński był jednym „z czołowych teoretyków i propagatorów antysemityzmu w Polsce na początku XX wieku”.  Pani Michlic zdobyła tytuł bakałarza na Uniwersytecie Łódzkim, po czym kształciła się w Anglii. Obecnie jest „Honorary Research Fellow, The UCL Centre for Collective Violence, Holocaust and Genocide Studies”.

„Dr Michlic’s two current research topics are a history of the rescue of Jews during the Holocaust in Poland and a study of East European Jewish childhood, 1945-1950. In More Than The Milk of Human Kindness: Jewish Survivors and Their Polish Rescuers Recount Their Tales, 1944-1949, her main aim is to chart a map of the raw memories of rescue as articulated by Polish Jewish survivors and their (ethnic/Catholic) Polish rescuers in the early post-war period, 1944-1949. The major claim to originality of this work is the gendered and in-depth textual analysis of previously un-examined and un-published personal and official correspondence between the rescuers, Jewish survivors and their respective families. …To facilitate her research on these two projects, she was awarded the Rothschild Foundation (Hanadiv) Europe Visiting Fellowship, Birkbeck College, London, Spring 2012; the Fulbright Senior Scholar Award, Haifa University, Spring Semester 2013/2014; a Sharon Abramson Research Grant for the Study of the Holocaust, Holocaust Educational Foundation of Northwestern University, Summer 2016; and a Fellowship at the German Historical Institute in Warsaw, June-July 2016.”

Pani Michlic martwi się słabą integracją Holocaustu w historii Europy Wschodniej:

The integration of the Holocaust into East European history and memory has proved to be one of the biggest challenges in the aftermath of the carnival of peaceful revolutions, of the late 1980s and the early 1990s. Since the end of communism and the belated arrival of the Holocaust in Eastern Europe, we have observed a number of serious and important attempts of digging out and incorporating the dark painful past in relation to the Holocaust into the respective national histories and public memories in the region. This process has been especially intense and profound in post-communist Poland, given the scope and the timeline of Polish public debates over two last decades and also about the thorny aspects of Polish-Jewish relations during and in the aftermath of the Holocaust. Today, all other Eastern European countries are still in need of their own reckoning about the war-time pogroms against Jewish fugitives in which members of the local populations were actively participating. The Jedwane pogrom of July 10, 1941, vividly analyzed by Jan Tomasz Gross in his 2001, slim monograph Neighbours, The Destruction of the Jewish Community in Jedwabne, Poland, symbolically stands for all the wrongdoings against Jewish community on the part of members of Polish collective under the German-occupation of Poland. However, the ongoing attempts of incorporating this difficult past into Polish and other twentieth century histories of the region, has been met with a powerful resistance to the former in a form of  “a quiet sinister, war” aimed at rewriting the history once again along the glorious and monumental model only. And this resistance has been growing in strength in the last seven years, 2010 -2017 because of the dominance of right wing conservatism, populism and ethno-nationalism in mainstream political culture that, in turn, encourages ethnic blood belonging and feeds on old, but skillfully modified and potent anti-Jewish tropes.

In the current political climate, also fed by the fear of refugees from the Middle East, we observe an intensified campaign that is defined by its chief disseminators as “a total war” against the archeology of the difficult past in relations to the Holocaust. The chief advocates of that “total war” claim that only their version of national history, namely, glorious and heroic history, protects “true” national interests, national traditions, and national identities. That’s “the only right history.” These right-wing and ethnonationalistic advocates assert that their version of history including a skewed version of the Holocaust, has to be accepted not only in public memory, education, and history writing in their respective countries, but also by the West.

Suppression, omission, obfuscation, skillful manipulation of the difficult past with an emphasis on one’s own suffering (of one’s own ethnic collective) and aggressive attempts using a wide variety of social medias and new laws at silencing the difficult past are the key strategies of returning to or rather rewriting new terms of amnesia of the Holocaust.

What emerges today, in the spring of 2017, is that divisive and contradictory memories of the bloody 20th century, and earlier collective past, are fully utilized in the current politics and policies of memory in Eastern Europe. For that reason, the Holocaust memory might not become the foundation myth in the region for some time, or in the current political climate, not at all.

At this point in time, the key divisive memories between the West and the East, namely those of the crimes of Nazism and Communism are still pretty potent, and in fact they have been invigorated in the last seven years thanks to the rise of militaristic, glorifying versions of the ethno-national histories of the Second World War in the region. We observe a mass fascination with reenactments of battles and with a variety of gadgets from the Second World War, often disseminating local fascist elements in the forms of symbols on T-shirts. Therefore, it would be impossible to consolidate divergent European memories into one coherent pan-European narrative of the Second World War. Under such circumstances, the western notion of the memory of the Holocaust as a vehicle for productive dialogue and coexistence is discouraged. The difficult aspects of the Holocaust history that reflect negatively on one’s own national collective are interpreted as “spoilers” that needs to be eradicated, rather than as a past that should be integrated into respective national histories and memories as a way of building strong forward looking democracies.”

W 2015 Żydowski Instytut Historyczny wydał polskie tłumaczenie jej książki pt. „Obcy jako zagrożenie. Obraz Żyda w Polsce od roku 1880 do czasów obecnych”.

239-joanna-beata-michlic_160308_130219.jpg

Reklamy

9 myśli na temat “Judeorealizm – niebezpieczne zajęcie”

      1. Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków.
        Zabłocie
        Wyjątkowo ‚zasłużone ‚miejsce. Dyrektor. .P. Potocka. .wspólne projekty np na temat finansowania kultury. Hausner o tym napisał podręcznik ‚cegłę ‚. Jest też w pdf.
        Bardzo ciekawe towarzystwo. ..
        .

        Polubienie

  1. Oni się specjalizują w takich gościach i wykładach. Ta ‚Art’ w nazwie jest bardzo umowna.
    Jest jej tamtejszy wykład z 25 stycznia 2015. Ciekawe rzeczy mówi.
    Czasem oglądam listę ich imprez. Wyrafinowanie wredne.
    Możesz te informacje wyrzucić, nie pogniewam się :).
    .

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s