Pieniądze Potockich – przyczynek

Oto kilka komentarzy do kalendarium życia Jana Potockiego.

  1. Tatuś hrabiego był bardzo „obrotowy”: „Wziął udział 10 V 1767 w Warszawie w naradach malkontentów z N. Repninem i zgodnie z zapadłymi tam postanowieniami doprowadził 27 V w Sądowej Wiszni do zawiązania konfederacji ziem generału ruskiego, zostając jej marszałkiem. W związku z tym Repnin polecił (20 VI) gen. P. Kreczetnikowowi, by przeprowadził skasowanie kondemnat zapadłych na P-ego na Trybunale Lwowskim. W Radomiu P. należał do przywódców najbardziej uległych Repninowi; 5 VIII z ramienia Generalności, a faktycznie na żądanie Repnina (co później wypominali mu barzanie) został członkiem czteroosobowej delegacji wysłanej w misji hołdowniczej do Moskwy, dokąd przybył 30 IX. Dn. 12 X na uroczystej audiencji delegaci zapewniali Katarzynę II o wdzięczności narodu za okazane łaski, a w kilka dni później na osobnym spotkaniu z N. Paninem P. atakował samowolę Czartoryskich, niedawno ustanowione komisje i nadmierne opodatkowanie dóbr szlacheckich. Pobyt P-ego w Moskwie przeciągnął się do końca lutego, a może jeszcze i na marzec 1768. Po powrocie kontynuował u Repnina podjęte w Moskwie zabiegi o stanowisko posła przy dworze petersburskim. Ale Repnin informował króla, że P. jest zbyt ograniczony, by mógł pełnić tę funkcję. …Po zawiązaniu konfederacji barskiej P. lawirował między Warszawą a Barem. Gdy nadzieje na placówkę petersburską zawiodły, latem 1768 kazał sobie zbudować duży statek i w sierpniu wraz z żoną spłynął na nim do Gdańska. Zimą i wiosną 1769 czynił tam zabiegi o uzyskanie laski marszałkowskiej konfederacji Prus Królewskich. Rozmowy w tym celu prowadzone z rezydentem francuskim J. G. Reynevalem i z miejscowymi obywatelami nie rokowały jednak powodzenia. Zawiodły również nadzieje na poselstwo do Stambułu. Równocześnie starał się P. o pożyczkę w bankach holenderskich (chodziło o sumę przekraczającą dwa i pół miliona złp.; dostał ok. 650 000 złp.). Miała być ona obrócona na rozszerzenie działającego od lutego 1769, a prowadzonego początkowo do spółki z Piotrem Mikołajem Gartenbergiem Sadogórskim, przedsiębiorstwa liwerunkowego dla armii rosyjskiej walczącej z Turcją. J. Rehbinder, rezydent rosyjski w Gdańsku, wciąż alarmował ambasadora w Warszawie o knowaniach P-ego, ale Aleksy Husarzewski przekonywał z kolei króla o jego pełnej lojalności. Po powrocie (w kwietniu) ze swej drugiej podróży do Gdańska P. otrzymał Order Orła Białego, krótko potem (12 VI) Kazimierz Krajewski, marszałek wiski, napiętnował P-ego za jego udział w konfederacji radomskiej i współpracę z Repninem. Na przełomie 1769/70 r. jeździł P. do Krystynopola, by zjednać Franciszka Salezego Potockiego do politycznego programu nowego w Polsce ambasadora rosyjskiego M. Wołkońskiego. W końcu r. 1770 odżegnywał się od bywania na konferencjach prorosyjskiej Rady Patriotycznej, ale jednocześnie «mocno» zabiegał o laskę marszałka generalnego niedoszłej do skutku rekonfederacji, projektowanej przez tę Radę. W niespełna pół roku później Generalność konfederacji barskiej zamyślała powołać go do swego grona, a nawet typowała na posła do Hiszpanii. …Latem 1773 przyjął P. w Wiedniu urząd rzeczywistego radcy tajnego z pensją roczną 400 dukatów. Znaczna część jego dóbr przeszła wówczas pod zabór austriacki. Ubiegał się o mandat poselski na sejm rozbiorowy z Lubelskiego, ale Anna Jabłonowska postarała się o zerwanie sejmiku. Dzięki posłowi austriackiemu Reviczkiemu wszedł w skład pierwszej kadencji Rady Nieustającej. …Poślubiona w r. 1760 Anna Teresa Ossolińska wniosła P-emu bogate wiano, m. in. dobra Rymanów w ziemi sanockiej. Ponadto miał P. jurydykę w Warszawie «Nowe Brody» (gdzie osadził w l. 1775–6 Żydów z Brodów galicyjskich) oraz pałac przy ul. Leszno pod nr 700, drugi we Lwowie za Furtą Jezuicką oraz kamienicę w Krakowie. W sumie zgromadził P. wielki majątek i uchodził współcześnie za jednego z największych potentatów finansowych Rzpltej. Wciąż robił jakieś interesa, bliżej nam nie znane i nie zawsze udane. Ignacy Krasicki tak o tym donosił (29 VIII 1793) bratu Antoniemu: jego «dziwactwa … z czasem się ukołyszą, byleby tylko tak jak pierwej, w projekta nie zabrnął», wyrażając nadzieję, że przykład bankructwa Prota Potockiego winien by go «od takowych olbrzymowatych myśli odwieść». Po trzecim rozbiorze Polski reszta dóbr P-ego dostała się pod zabór rosyjski. W związku z tym wyjeżdżał do Petersburga w deputacjach hołdowniczych; m. in. 4 V 1796 z woj. bracławskiego. W czasie swego tam pobytu zwracał się do rządu rosyjskiego z prośbą o uwolnienie z więzienia Ignacego Potockiego.”
  2. Podobnie kuzyn Ignacy: „Od roku 1777 należał do wolnomularstwa (VIII stopień wtajemniczenia), był wówczas członkiem loży Świątynia Izis. W roku 1780 działał w deputacji powołanej do rozpatrzenia gospodarki finansowej A. Tyzenhauza. W roku 1781 został Wielkim Mistrzem Wielkiej Loży Narodowej Wielkiego Wschodu Polski, funkcję tę pełnił do 4 marca 1784. Stanął też na czele Rady Niewidzialnej i Tajnej, organu zrzeszającego polskich masonów najwyższych stopni wtajemniczenia. …W czasie insurekcji kościuszkowskiej 1794 był jednym z jej głównych przywódców, reprezentował skrzydło umiarkowane. Wszedł w skład Rady Najwyższej Narodowej, zostając szefem Wydziału Interesów Zagranicznych. W tej roli bezskutecznie zabiegał o poparcie dla insurekcji za granicą. Odważnie [sic] zgłosił się do negocjacji z Rosjanami po rzezi Pragi przez wojska Suworowa, któremu ofiarował koronę polską dla w. ks. Konstantego.”
  3. Wrócę tu jeszcze do Prota i Ignacego Potockich i ich holenderskich długów; podobnie jak do tych dziwnych poczynań hrabiego Jana w 1793 – roku mega-krachu Teppera i innych, a kiedy to Jan Potocki jakoby kupuje za 2.6 miliona złotych dobra swego brata, aby już w roku następnym mieć poważne kłopoty finansowe…
  4. Hrabia Jan był wielbicielem braci Zubow, którym odpłaca za życzliwość Katarzyny II (zwanej wielką), a którzy to niebawem do spółki z ks. Czartoryskim zamordują cara Pawła…, a akcje zmontował był, wedle Elizabeth Sparrow, angielski ambasador – niejaki lord Karol Whitworth, notabene oficer prowadzący naszego króla Stasia…
  5. Sama Katarzyna też srogo zapłaciła za rozbiór Polski itp.: „Catherine was so irritated at this, her health was affected. She recovered well enough to begin to plan a ceremony where a favourite grandson would supersede her difficult son on the throne, but she died of a stroke before the announcement could be made, just over two months after the engagement ball. On 16 November [O.S. 5 November] 1796, Catherine rose early in the morning and had her usual morning coffee, soon settling down to work on papers at her study. Her lady’s maid, Maria Perekusikhina, had asked the Empress if she had slept well, and Catherine reportedly replied she had not slept so well in a long time. Sometime after 9:00 that morning, Catherine went to her dressing room and collapsed from a stroke while on the toilet. Worried by Catherine’s absence, her attendant, Zakhar Zotov, opened the door and peered in. Catherine was sprawled on the floor. Her face appeared purplish, her pulse was weak, and her breathing was shallow and laboured. The servants lifted Catherine from the floor and brought her to the bedroom. Some 45 minutes later, the royal court’s Scottish physician, Dr. John Rogerson, arrived and determined that Catherine had suffered a stroke. Despite all attempts to revive the Empress, she fell into a coma from which she never recovered.”

Z kolei, Jan Potocki zastrzelił się w wigilię Wigilii 1815, a 18 czerwca owego roku, grabarz Francji, Napoleon Bonaparte stoczył ostatnią bitwę…

Reklamy

3 myśli na temat “Pieniądze Potockich – przyczynek”

  1. Hrabia Jan był wielbicielem braci Zubow, którym odpłaca za życzliwość Katarzyny II (zwanej wielką), a którzy to niebawem do spółki z ks. Czartoryskim zamordują cara Pawła…, a akcje zmontował był, wedle Elizabeth Sparrow, angielski ambasador – niejaki lord Karol Whitworth, notabene oficer prowadzący naszego króla Stasia…

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s