Dla otrzeźwienia…

Bank Handlowy w Warszawie S.A. (BHW) – bank komercyjny z siedzibą w Warszawie, działający aktualnie pod marką Citi Handlowy

Został założony w 1870 przez grupę osób wywodzących się z burżuazji finansowej*, ziemiaństwa i inteligencji [ha,ha]. Inicjatorem był finansista Leopold Kronenberg (1812-1878). Jest jednym z najstarszych banków w Polsce i w Europie. Pierwszym prezesem banku był Józef Zamoyski**. Już w 1872 bank posiadał filie i oddziały w Petersburgu, Moskwie, Berlinie, Gdańsku (Commerzbank in Warschau), Szczecinie i Łodzi oraz przedstawicielstwa we Włocławku, Płocku, Grójcu, Guzowie, Lublinie i Rawie Mazowieckiej. W następnych latach oddziały otwierano w kolejnych miastach, tym w Łodzi i Sosnowcu (1895), Częstochowie (1897), Lublinie (1898) i Kaliszu (1898). W pierwszych latach XX wieku Bank Handlowy był największym prywatnym bankiem na ziemiach polskich i jednym z niewielu prowadzących obsługę finansową handlu z Rosją i Europą Zachodnią. W okresie tym obroty banku wahały się na poziomie 2 mld rubli co było sumą większą od ówczesnego budżetu Imperium Rosyjskiego. Bank wniósł znaczący wkład w budowę sieci kolejowej i ważnych zakładów przemysłowych na terenie Królestwa Polskiego. Bank nie przerwał swojej działalności w okresie obu wojen światowych jedynie ograniczając działalność. W czasie II wojny światowej oddziały banku na terenach włączonych do Rzeszy zostały zlikwidowane, zaś te na terenie Generalnego Gubernatorstwa działały pod ścisłą kontrolą władz okupacyjnych. Reaktywowany w 1945, bank początkowo obsługiwał prywatne przedsiębiorstwa przemysłowe i handlowe oraz niektóre spółdzielnie. Jako jeden z trzech [prywatnych] banków*** uniknął po wojnie formalnej nacjonalizacji [= likwidacji]. Poddany został jednak kontroli rządowego komisarza a państwo przejęło znaczącą ilość akcji. W okresie istnienia Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej był jednym z dwóch banków (obok Pekao S.A.), działających w formie spółki akcyjnej.

Po 1945 Bank Handlowy został głównym polskim korespondentem banków zagranicznych, a w 1964 uzyskał oficjalnie monopol na obsługę transakcji polskiego handlu zagranicznego. Spowodowało to w konsekwencji zbudowanie największej spośród ówczesnych polskich instytucji finansowych sieci banków korespondentów, otwarcie oddziału w Londynie, przedstawicielstw zagranicznych w Nowym Jorku, Moskwie, Belgradzie, Rzymie i Berlinie oraz afiliacji w Wiedniu, Luksemburgu i Frankfurcie. Po 1989 bank stracił uprzywilejowaną pozycję w handlu zagranicznym i zaczął przekształcać się stopniowo w bank handlowy, otwierając liczne oddziały w kraju.

W okresie przemian ustrojowych bank odegrał istotną rolę w skandalu Funduszu Obsługi Zadłużenia Zagranicznego. Znaczna część operacji walutowych FOZZ prowadzona była właśnie za pośrednictwem Banku Handlowego. Podczas kontroli przeprowadzonej w banku przez NIK w latach 1991-1992 ujawniono liczne nieprawidłowości ujawnione w protokole pokontrolnym Działalność dewizowa Banku Handlowego, którego autorem była inspektor Halina Ładomirska. W raporcie wykazano, że w okresie kontroli bank prowadził działalność dewizową na szkodę polskiej gospodarki i oszacowano straty w ciągu tych dwóch lat na 5-10 mld dolarów. W 1997 dokonano prywatyzacji banku.”

__

*) „[Henryk Natanson] był współwłaścicielem banku założonego przez ojca pod firmą S. Natanson i Synowie. Od 1879 był radcą handlowym Banku Polskiego. Wraz z bratem Jakubem i innymi osobami współzakładał Bank Handlowy w Warszawie. W latach 1873-1895 był członkiem komitetu Giełdy Warszawskiej.”

**) Przewodniczący Rady Nadzorczej
1870-1871 – Józef Zamoyski [ha, ha]
1872-1878 – Leopold Stanisław Kronenberg
1878-1880 – Juliusz Wertheim
1881-1887 – Stanisław Leopold Kronenberg
1888-1926 – Leopold Julian Kronenberg****
1927-1931 – Stanisław Sebastian Lubomirski [po przewrocie majowym…]
1932-1939 – August Zaleski
1939-1944 – Józef Żychliński
1945-1946 – Stanisław Wachowiak
1947-1948 – Jerzy Jurkiewicz
1949-1951 – Zygmunt Karpiński
1951-1956 – Jakub Prawin
1956-1966 – Michał Rola-Żymierski

Jakub Prawin (ur. 18 kwietnia 1901 w Tarnowie, zm. 7 lipca 1957 w Świdrach Małych) – doktor praw, generał brygady Wojska Polskiego, wysoki urzędnik państwowy. Polski komunista pochodzenia żydowskiego. Wuj i wychowawca Daniela Passenta, dziennikarza tygodnika „Polityka”, dyplomaty. …

Po powrocie do Polski w 1928 (skorzystał z amnestii), pracował w firmach ubezpieczeniowych, we włoskiej firmie handlowej jako przedstawiciel na Polskę. Bronił praw związków zawodowych. W 1931 wstąpił do Komunistycznej Partii Polski (KPP), gdzie był m.in. sekretarzem Komitetu Dzielnicowego (KD) Śródmieście i Wola oraz sekretarzem Wydziału Propagandy Komitetu Warszawskiego (KW) i członkiem KW KPP. Od maja 1935 do stycznia 1936 i od stycznia do maja 1937 był osadzony w Berezie Kartuskiej za działalność wywrotową. We wrześniu 1939 uciekając przed Niemcami trafił do Lwowa, gdzie działał na rzecz komunistów. Przyjęty do WKP(b) z zaliczeniem stażu w KPP od 1931. …Utonął w Wiśle [sic] w Świdrach Małych 7 lipca 1957.”

[tzw. mistrzowie pióra… Toeplitz, Passent właśc. Passenstein – tak to się plecie…]³**

„[Michał Rola-Żymierski] w 1949 usunięty z funkcji ministra obrony narodowej. W latach 1953–1955 ponownie znalazł się w więzieniu z powodów politycznych, w ramach czystek stalinowskich został oskarżony o współpracę z obcym wywiadem. 19 sierpnia 1955 został zwolniony i zrehabilitowany. Śledztwo zostało umorzone w kwietniu 1956. Po zwolnieniu nie odegrał już istotnej roli w wydarzeniach w kraju, zajmując od grudnia 1956 do 1967 stanowisko wiceprezesa Narodowego Banku Polskiego i jednocześnie od 1956 do 1966 stanowisko prezesa Rady Banku Handlowego. W 1981 poparł publicznie wprowadzenie stanu wojennego w Polsce.”

***) „Związek Spółek Zarobkowych i Gospodarczych w Poznaniu – najstarsza centrala polskich spółek kredytowych w Wielkopolsce, powstała w 1871 jako Związek Spółek Polskich. Związek miał za zadanie popieranie istniejących spółek, zakładanie nowych oraz pomoc w wymianie finansowej. …Organem finansowym związku był Bank Związku Spółek Zarobkowych SA w Poznaniu, założony w 1885 przez Związek Spółdzielni Zarobkowych zrzeszający polskie spółdzielnie kredytowe zaboru pruskiego; po 1918 wykupywał przedsiębiorstwa niemieckie. W latach 1918–1939 należał obok Banku Handlowego w Warszawie SA do największych banków prywatnych na ziemiach polskich [w okresie wielkiego kryzysu gosp. 1930–35 zagrożony upadkiem, utrzymał się dzięki pomocy finansowej państwa, które odtąd stało się jego największym akcjonariuszem]; zlikwidowany w 1950.”

Owym trzecim bankiem był najprawdopodobniej Bank „Społem”…

****) „Po odzyskaniu niepodległości wyprowadził się z Warszawy. Chcąc być pochowanym koło żony na Powązkach, na krótko przed śmiercią przeszedł z wyznania ewangelicko-reformowanego na katolickie. Zmarł 23 lutego 1937 w majątku Brzezie. Jego żoną była śpiewaczka Józefina Reszke. Mieli dwoje dzieci:

Leopolda Jana Kronenberga (1891-1971), który po 1945 roku osiadł w USA, ostatniego z rodu.
Józefinę Kronenberg (1889-1969), zamężną Kowalewską, bezdzietną.

… Była córką bankiera Leopolda Juliana Kronenberga i światowej sławy śpiewaczki operowej Józefiny Reszke oraz siostrą Leopolda Jana Kronenberga.

Jej mąż Jerzy Kowalewski, po rozkładzie ich małżeństwa zakończonego separacją, otrzymał od teścia Leopolda Juliana Kronenberga odprawę i dożywotnią rentę. Ponieważ Józefina była ostatnią osobą z rodu Kronenbergów pozostałą w powojennej, ludowej Polsce, musiała ponieść konsekwencje swojego „burżuazyjnego” pochodzenia.

Oskarżono ją o nielegalną działalność polityczną w latach 1949-1952 i szpiegostwo na rzecz wywiadu brytyjskiego [została zakładniczką??]³***. Wyrokiem Najwyższego Sądu Wojskowego z 5 lutego 1953 skazana została na 7 lat pozbawienia wolności oraz 3-letnią utratę praw publicznych i obywatelskich, a także przepadek mienia. Wyrok odsiadywała w więzieniach na Mokotowie i ciężkim więzieniu kobiecym w Fordonie.

Na podstawie amnestii z 1956, wyrok uchylono i została uniewinniona. Na wolność wyszła mając 67 lat, będąc pozbawiona mieszkania i środków materialnych. Mieszkała w „norze”, w zrujnowanej kamienicy na ul. Kruczej w Warszawie. Pomocy finansowej udzielał jej brat, Leopold Jan Kronenberg. Zmarła w Warszawie (potrącona przez samochód), pochowana została w kaplicy rodzinnej na Cmentarzu Powązkowskim.

…Był synem Leopolda Juliana Kronenberga i Józefiny Reszke, bratem Józefiny Róży Kronenberg – ostatni z rodu w prostej linii. Pierwsza żona, Wanda de Montalto, zginęła w czasie powstania warszawskiego w 1944 (po zbombardowaniu mieszkania); dzieci – Leopold Wojciech (1920) i Wanda (1922) zginęły także w czasie wojny w 1944.

Polskę opuścił pod koniec 1947 i odtąd prowadził życie emigranta w Londynie, a następnie w Los Angeles. Drugie małżeństwo z Janiną z Byszewskich zawarł w Anglii w 1948. Później wyjechał do USA; nie doczekawszy zmiany politycznej w Polsce nigdy do kraju nie przyjechał.

Pamiątki rodzinne przekazał testamentem Muzeum Warszawy, wykonawczynią ostatniej woli męża była Janina Kronenbergowa w 1973.”

³**) „W 1893 wyjechał do Berlina i tam studiował na politechnice, gdzie zetknął się z działaczami socjalistycznymi współtworzącymi pod redakcją Ignacego Daszyńskiego „Gazetę Robotniczą”. Zakazana działalność została wykryta przez władze i jej członkowie zostali relegowani z uczelni. Teodor Toeplitz powrócił w rodzinne strony, aby wkrótce udać się na studia do Antwerpii. W czasie studiów podróżował po Francji, Anglii i Szwajcarii. Po ukończeniu nauki powrócił do Warszawy, skąd wyjechał do Charkowa, aby tam zarządzać należącą do rodziny fabryką. W wieku 25 lat ożenił się z polską szlachcianką Heleną Odrzywolską [„jego syn Kazimierz Leon trafił do więzienia za komunizm.”]. …Imię Teodora Toeplitza nosi niewielka ulica w pobliżu placu Wilsona na warszawskim Żoliborzu (wcześniej ulica nazywała się Ustronie).³****

…W 1817 poślubił Franciszkę Oesterreicher (ur. 1800, zm. 17 grudnia 1844), z którą miał dziewięcioro dzieci: Cecylię (ur. 1818), Zofię (1818-1900), Ludwika (ur. 1820), Henryka (kupca, współzałożyciela Banku Handlowego w Warszawie 1822-1891), Bertę Reginę (1824-1827), Benedykta (1825-1888), Rozalię (1827-1895), Annę (1829-1848) i Bonawenturę (przemysłowca, ojca bankierów, przemysłowców oraz działacza spółdzielczego – Teodora, 1831-1905). …In 1817 he had married the well-to-do Franciszka Oesterreicher, a granddaughter of Szmul Zbytkower. In the early 1830s, he was one of a few Jews whom the tsar gave permission to purchase land.”

³***) „Oprócz Skarbu Państwa [w PRL] posiadającego pakiet kontrolny akcji i głos decydujący, dalszymi współwłaścicielami byliby akcjonariusze prywatni krajowi (12%) i zagraniczni (33%)…

³****) „Warszawska Spółdzielnia Mieszkaniowa – jedna z najstarszych istniejących spółdzielni mieszkaniowych w Warszawie, utworzona 11 grudnia 1921 z inicjatywy działaczy Polskiej Partii Socjalistycznej oraz działaczy Związku Rewizyjnego Spółdzielni Robotniczych. Członkami założycielami spółdzielni podpisanymi w statucie byli: (w kolejności podpisów na dokumencie) Jan Hempel. Bolesław Bierut, Michał Pankiewicz, Stefan Wejroch, Maria Orsetti, Wanda Szczepańska, Anna Tołwińska, Antoni Zdanowski, Maria Lewińska, Stanisław Tołwiński, Stanisław Rotsztajn, Jan Wojnar, Stanisław Szwalbe, Alina Tołwińska, Jan Strzelecki, Mieczysław Sułkowski, Władysława Głodowska, Ignacy Tom, Kazimierz Domosławski, Aleksander Ostrowski. …W lipcu 1925 spółdzielnia liczyła już 61 osób. Do zarządu spółdzielni weszli: Stanisław Siedlecki, Teodor Toeplitz i Stanisław Tołwiński. …

Budowa poszczególnych kolonii finansowana była z pożyczek udzielonych przez Bank Gospodarstwa Krajowego, Komitet Rozbudowy m.st. Warszawy, włoski bank Banca Commerciale Italiana, oraz przez Towarzystwo Osiedli Robotniczych oraz umowy ze związkami zawodowymi. …Na terenie I kolonii WSM funkcjonowała szkoła powszechna Robotniczego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci oraz Gimnazjum Koedukacyjne im. Bolesława Limanowskiego prowadzone przez RTPD. Na V kolonii na ulicy Suzina, powstał w kwietniu 1933 Teatr im. Stefana Żeromskiego, którym kierowała społecznie Irena Solska. Od 1934 w tej samej sali funkcjonowało kino „Tęcza”.”

+

https://www.salon24.pl/u/nick/812295,bankier-faszystow-wizytuje-budowe-osiedla-socjal-bolszewii-w-warszawie

___

PS. „Józef Zamoyski urodził się 4 maja 1835 roku w Klemensowie. Był najmłodszym synem Konstantego Zamoyskiego, XIII ordynata na Zamościu, i Anieli z Sapiehów. Ukończył College Burry Saint Edmo[u]nds we Wschodniej Anglii, a po powrocie do Polski szlifował naukę [??] języka polskiego. Przede wszystkim jednak kształcił się w kancelarii ordynacji zamojskiej. Wkrótce sam zaczął zarządzać majątkami matki. Były to dobra Sielec w powiecie prużańskim i Jundziłłowice w powiecie słonimskim. W 1856 roku wyjechał do Włoch, a następnie do Paryża na studia prawnicze. Później osiadł na stałe w Polsce. Przez pewien czas był naczelnikiem zarządu dóbr ordynacji zamojskiej, ale zrezygnował z tej funkcji w 1868 roku i poświęcił się pracy we własnym majątku. …Józef Zamoyski był też hodowcą doskonałych koni wyścigowych, a w latach 1864–1867 pełnił funkcje prezesa Warszawskiego Towarzystwa Wyścigowego.

Starał się także wspierać krajowy przemysł i gospodarkę. Aktywnie działał w kręgach arystokracji, przedsiębiorców i finansistów. „Popierał projekt kanalizacji Warszawy, jak i w ogóle wszelkie przedsięwzięcia, zmierzające ku dobru powszechnemu”. Jednym z jego najważniejszych osiągnięć było utworzenie, wspólnie z Leopoldem Kronenbergiem i księciem Janem T. Lubomirskim, Towarzystwa Kredytowego m. st. Warszawy. Józef Zamoyski został prezesem tego Towarzystwa. Był też wiceprezesem Banku Handlowego, założonego przez Leopolda Kronenberga. Brał czynny udział w organizacji Towarzystwa Przemysłowego Lilpop, Rau i Loewenstein. Uzyskał koncesję na budowę Kolei Nadwiślańskiej, był też kierownikiem i jednym z akcjonariuszy Towarzystwa Fabryki Wyrobów Bawełnianych w Zawierciu.

Zaangażowanie Józefa Zamoyskiego dotyczyło też sfery kultury i oświaty. W 1875 roku wspólnie z Janem Lubomirskim, braćmi Ludwikiem i Jakubem Natansonami oraz K. Dietrichem (dom handlowy Hielle i Dietrich) doprowadził do powstania Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie. Współpracował też, m.in. z Janem Lubomirskim, Ludwikiem Krasińskim i Leopoldem Kronenbergiem, nad redakcją „Encyklopedyi rolnictwa i wiadomości związek z niem mających”, wydawanej w Warszawie w latach 70. XIX wieku.

Józef Zamoyski, po krótkiej, lecz gwałtownej chorobie, zmarł w Warszawie 23 października 1878, w wieku 43 lat. Ówczesna prasa donosiła: „zmarł w naszem mieście człowiek, który na polu działalności obywatelskiej dla kraju i specjalnie dla Warszawy niemałe położył zasługi […] człowiek prawy i uprzejmy […] Ożywiony zawsze jak najlepszymi chęciami, uczynny i pracowity, był powszechnie szanowany i szczerze kochany, a pracy jego charakter i energia woli jednały mu przyjaciół we wszystkich sferach naszego społeczeństwa”.

Ciało hrabiego przewieziono do Zamościa koleją, która dzięki niemu powstała. Pochowano go w grobie rodzinnym w kolegiacie zamojskiej.”

Reklamy

6 myśli na temat “Dla otrzeźwienia…”

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s