Moskale i nowoczesna technologia

Newdvina.jpg

Plan of New Dvina Fort in Arkhangelsk

___

Od 1547, czyli od samego początku panowania Iwana IV** zwanego Groźnym (pierwszego cara „Wszechrusi”…), Moskale za wszelką cenę próbowali uzyskać dostęp do najnowszych wówczas technologii, przede wszystkim tych wojskowych. Problem był w tym, że wówczas nie tylko Rzplita (i Szwecja) na wszelkie sposoby to im utrudniała, ale także robili to potencjalni dostarczyciele owych technologii – Niemcy.

Najlepszy przykład to przypadek Hansa Schlitte z 1548, którego car wysłał by rekrutował niemieckich specjalistów – misja owego Hansa zakończyła się kompletnym fiaskiem oraz procesem w Lubece:

Case of Schlitte is a trial against Hans Schlitte which was held in 1548 in Lübeck. Ivan the Terrible asked Hans Schlitte to bring with him to Moscovia a lot of masters and doctors. Schlitte managed to hire around 300 men. First people tried to come to Moscovia through Livonia, but were kept in Wenden (now Cēsis, Latvia). The rest of hired men tried to reach Moscovia by sea, but also failed to do it.

Царь Иван IV поручил Гансу Шлитте завербовать в Европе и привезти в Москву мастеров и докторов, которые умеют ходить за больными и лечить их, книжных людей, понимающих латинскую и немецкую грамоту, мастеров, умеющих изготовлять броню и панцири, горных мастеров, знающих методы обработки золотой, серебряной, оловянной и свинцовой руды, людей, которые умеют находить в воде жемчуг и драгоценные камни, золотых дел мастеров, ружейного мастера, мастера по отливке колоколов, строительных мастеров, умеющих возводить каменные и деревянные города, замки и церкви, полевых врачей, умеющих лечить свежие раны и сведущих в лекарствах, людей, умеющих привести воду в замок, и бумажных мастеров…

Ремесленник Ганц, который пробовал пробраться на Русь на свой страх и риск, был казнён в Ливонии. Ливонская конфедерация проводила скоординированную с немецкими имперскими властями политику по недопущению ремесленников из германских государств на Русь, совместно с Ганзой контролировала её торговые пути. В частности весь торговый обмен с ней европейские купцы должны были осуществлять через ливонские порты Ригу, Ревель и Нарву, товары должны были перевозиться только на ганзейских судах.”

Po prostu, Niemcy widzieli we wzroście potęgi militarnej Moskwy wielkie zagrożenie dla Hanzy. Z kolei nasz król, widząc co się święci, posunął się do blokady Narwy, co doprowadziło do wściekłości Anglików. Zygmunt II August tak tłumaczył Elżbiecie I motywy swojej decyzji:

In December 1569 [zmarło mu się niebawem, w 1572…] the King of Poland claimed that he had forbidden the passage of English ships to Narva as a retaliation for the sending of arms and craftsmen to Russia. In a letter to Elizabeth he pointed out that it had been possible to defeat the Tsar in the past only because ‘ he was rude of arts and ignorant of policies ’. Now the Tsar was able ‘ dayly to grow mightie ’ by receiving ‘ weapons heretofore unknowen to him ’ and by having ‘ artificers and arts brought unto him’.”

Ale było już za późno, bo Anglicy od 1557 zaczęli na potęgę zbroić Moskwę via Archangielsk***… No, ale skąd Iwan IV miał na to kasę? Ano, tak się jakoś składa, iż w grudniu 1564 rozpoczęła się gigantyczna operacja rabunku pod nazwą „oprycznina”… Wprawdzie już w 1567 Iwan IV zaczął się urywać z angielskiej uwięzi, ale to temat na inny wpis.

___

**) „Anastazja Romanowna Zacharyna (ros. Анастасия Романовна Захарьина, 1520 – 7 sierpnia 1560) – bojarówna rosyjska, żona Iwana IV Groźnego. Córka bojara Romana Jurewicza Zacharyna-Koszkina. Jej brat Nikita był ojcem Fiodora Nikitycza Romanowa, protoplasty dynastii carskiej.

***) „W połowie XVI w. angielski żeglarz Richard Chancellor odkrył drogę przez Morze Białe do Archangielska. Od tego czasu datuje się handel z Anglikami i Holendrami w ujściu Dwiny. Wkrótce potem wokół monastyru stały już liczne cudzoziemskie faktorie, a także składy, spichlerze i i domostwa kupców z Chołmogorów, Wołogdy i Moskwy, przyjeżdżających tutaj na sezon nawigacji. Osiedle, które powstało, otrzymało nazwę Nowych Chołmogorów i na półtora wieku stało się jedynym morskim portem Rosji. W związku z zagrożeniem napadu szwedzkiego, Iwan IV Groźny zadecydował o nadzwyczajnych środkach obrony Pomorza. 4 marca 1583 roku podpisał ukaz, nakazujący moskiewskim wojewodom – Piotrowi Naszczokinowi i Aleksiejowi Zaleszaninowi-Wołochowowi w najkrótszym możliwym czasie zbudować twierdzę na przylądku Pur-Nawołok: …miasto stworzyć na tym miejscu i takimi środkami, po wykazie i charakterystyce, jaki wykaz i charakterystykę wam przysłano, pospiesznie, przy pomocy tych ludzi, których dla sprawy tego miasta wyznaczyliśmy…

W 1584 r., który przyjmuje się za rok utworzenia miasta, wojewodowie w pośpiechu przez rok… postawili miasto wokoło Archangielskiego monastyru („Dwinskoj letopisiec”, zapis pod 1584 r.): Ostróg z podwójnymi okrąglakowymi ścianami, wieżami, i bramami na północ, zachód i południe, okrążony rowem z palisadą wewnątrz i zaporami przed nim. Naprzeciw twierdzy na brzegu Dwiny wybudowano przystań dla statków, umocniwszy brzeg drewnianymi balami. Oprócz rezydencji wojewody i Michajło-Archangielskiego monastyru, w twierdzy znajdowali się chołmogorscy i moskiewscy strzelcy. Pod jej ściany były przywiezione na przystań handlowe faktorie Anglików i Holendrów. W 1587 r. zostało tutaj przymusowo przesiedlone 130 rodzin „z dwińskich podgrodzi i włości”, tworząc nowochołmogorskie podgrodzie. 26 marca 1596 r. nowe miasto na Dwinie po raz pierwszy zostało nazwane miastem Archangielskim („Archangielskij gorod”; z powodu nazwy znajdującego się w nim monastyru), a od 1 sierpnia 1613 r. ta nazwa została potwierdzona w związku z oficjalnym ustanowieniem administracyjnej odrębności – niezależności miasta Archangielsk od Chołmogorów.”

 

Reklamy

5 myśli na temat “Moskale i nowoczesna technologia”

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s