O fatalnym zakazie z 1633

Capture d’écran 2018-01-19 à 14.09.29.pngFragment konstytucji z 1633.

____

31 stycznia 1633 rozpoczęły się obrady Sejmu Koronacyjnego poprzedzające koronację króla-elekta Władysława IV. Obrady te przebiegły sprawnie, ale jedna z uchwalonych wtedy konstytucji pt. O wywodzeniu szlachectwa  fatalnie zaważyła na przyszłości Rzplitej – oto jej fragment:

„A jeśliby który Szlachcic osiadszy w Mieście, handlami się bawił, y szynkami Mieyskiemi, y Magistratus Mieyskie odprawował; ten ma tracić prærogativam Nobilitatis: y kiedyby sam, albo potomstwo podczas takowych zabaw iego spłodzone, z Miasta w tym wyszedszy Iura Nobilitatis sobie chciał przywłaszczać, y Ziemskich Dobr nabywać: taki każdy za Szlachcica miany bydź nie ma, y Dobra iego Terrestria, Iure Caduco każdy Szlachcic uprosić sobie po nim może.”

Nie przypadkiem stało to się raptem kilka miesięcy po śmierci Zygmunta III Wielkiego – wprawdzie Władysław IV był świetnym wodzem, ale zabrakło mu przenikliwości ojca w sprawach „administracyjno-finansowych”. Zresztą problem ten był widoczny od jego młodości…

Nie wiem jeszcze kto bezpośrednio stał za „przepchnięciem” tej konstytucji, ale niewątpliwie bardzo zainteresowani tym zakazem, czyli utrzymaniem monopolu, byli mieszczanie tudzież „przedsiębiorcy żydowscy”.

NB. Fragment diariusza sejmowego dotyczący tej konstytucji napisał mieszczanin gdański;  a sama konstytucja przeszła bez większej dyskusji…

__

PS. „Jurydyka (łac. iuridicus = prawny)osada obok miasta królewskiego, rzadziej enklawa na gruntach miejskich, niepodlegająca władzom miejskim i miejskiemu sądownictwu.

Jurydyki istniały już w średniowieczu lecz nasilenie ich powstawania nastąpiło od XVI wieku, po uzyskaniu pełnej dominacji szlachty nad miastami. Właścicielami jurydyk była szlachta lub Kościół. W miejscach takich powstawały struktury konkurencyjne wobec ich miejskich odpowiedników, nie skrępowane przepisami i ograniczeniami miejskimi — odbywały się w nich targi, działali nie zrzeszeni w cechach rzemieślnicy (partacze)…

Jurydyki natomiast nigdy nie powstały w tzw. wielkich miastach pruskich (Toruń, Gdańsk, Elbląg, włącznie z ich patrymonium), które w przeciwieństwie do innych miast posiadały dużą autonomię prawno-ustrojową, rządziły się samodzielnie i były silne ekonomicznie.”

POL_Praga_Dahlenberg.jpg„Ratusz Pragi na rycinie Erika Dahlberga z XVII w.”

POL_Jurydyki_Warszawy.png

Jurydyki Warszawy, Encyklopedia Warszawy, Wydawnictwo PWN, Warszawa 1994:
1. Stare Miasto 2. Nowe Miasto 3. Szymanowska 4. Wielądka 5. Parysowska 6. Świętojerska 7. Nowolipie 8. Kapitulna (Zadzikowska) 9. Dziekania 10. Leszno 11. Tłumackie (Tłomackie) 12. Mariensztadt 13. Dziekanka 14. Wielopole 15. Grzybów 16. i 24. Bielino 17. Stanisławów 18. Aleksandria 19. Nowoświecka 20. Ordynacka 21. Tamka-Kałęczyn 22. Bożydar-Kałęczyn 23. Nowogrodzka 24. i 16 Bielino 25. Solec 26. Golędzinów
27. Praga 28. Skaryszew-Kamion

Reklamy

Jeden komentarz na temat “O fatalnym zakazie z 1633”

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s