Mesjasze, kabała i rewolucje jak w banku

Tak się jakoś składa w historii nowoczesnej Europy, iż dość regularnie, mniej więcej co 100 lat pojawiają się głośni mesjasze i wybuchają wielkie rewolucje. Zaczęło się od znanego nam już bardzo dobrze kabalisty Messaneha ben Israel oraz od słynnego Szabetaja Cewiego, hebr. שבתי צבי ur. 1 sierpnia 1626 w Smyrnie, będącej wówczas bardzo ważnym centrum handlu lewantyńskiego. Jego ojciec Mordechaj był handlarzem drobiu (?) i dorobił się majątku będąc przedstawicielem angielskiego domu handlowego

W rodzinnej Smyrnie pobierał naukę Talmudu, ale nigdy nie osiągnął w niej biegłości. Zajął się za to kabałą, zwłaszcza kabałą praktyczną w wydaniu Izaaka Lurii. Prezentował typ religijności mistycznej, ekstatycznej. Niektórzy badacze dopatrują się w jego zachowaniach znamion choroby psychicznej [opium?]. W 1648 roku w Smyrnie ogłosił się mesjaszem. Już wtedy posiadał grupę zwolenników.

Zadziwiające, iż w tym samym 1648 roku wybucha tzw. powstanie Chmielnickiego oraz zwycięża rewolucja w Anglii, a Messaneh ben Israel pisze swoje mesjanistyczne teksty w Amsterdamie i śle potem listy do Cromwella…

Szabetaj „18 lat przebywał poza Smyrną, głównie w Salonikach, Konstantynopolu i Kairze. W owym czasie bliżej zapoznał się z islamskim mistycyzmem sufich i chrześcijaństwem.” Mało tego – około 1663 jego żoną zostaje Sara z Amsterdamu, ponoć osierocona w czasie kozackich rzezi i wychowana w klasztorze:

Another event helped spread Sabbatai’s fame in the Jewish world of the time in the course of his second stay in Cairo. During the Chmielnicki massacres in Poland, a Jewish orphan girl named Sarah, about six years old, was found by Christians and sent to a convent for care. After ten years, she escaped (through a miracle she claimed), and made her way to Amsterdam. Some years later she went to Livorno where, according to reports, she led a life of prostitution. She also conceived the notion that she was to become the bride of the Messiah, who was soon to appear.

When the report of Sarah’s adventures reached Cairo, Sabbatai claimed that such a consort had been promised to him in a dream because he, as the Messiah, was bound to fall in love with an unchaste woman. He reportedly sent messengers to Livorno to bring Sarah to him, and they were married at Halabi’s house. Her beauty and eccentricity reportedly helped him gain new followers. Through her a new romantic and licentious element entered Sabbatai’s career. Even the overturning of her past scandalous life was seen by Sabbatai’s followers as additional confirmation of his messiahship, following the biblical story of the prophet Hosea, who had also been commanded to take a „wife of whoredom” as the first symbolic act of his calling.

„W 1665 r. związał się z kabalistą Natanem z Gazy, który uroczyście w synagodze potwierdził jego mandat mesjański. On też pełnił najważniejszą rolę w otoczeniu Szabetaja, jako swego rodzaju prorok mesjasza. Datę zbawienia wyznaczył Szabetaj na rok 1666. W lutym tego roku aresztowano go na podstawie donosu i osadzono w twierdzy Gallipoli. 16 września podczas audiencji na dworze sułtana, której szczegółów nie znamy, przeszedł na islam. Tolerancja za strony władz osmańskich się skończyła, gdy zaczął szerzyć swą synkretyczną doktrynę wśród muzułmanów. W 1673 roku został, na podstawie donosu, ponownie aresztowany i osadzony w twierdzy Dulcigno, gdzie przebywał do końca życia i gdzie zmarł [w 1676].”

Kiedy ów pierwszy donos na Szabetaja złożył u sułtana niejaki Nehemiasz ze Lwowa (NEHEMIAH HA-KOHEN), to sława mesjasza ze Smyrny sięgnęła zenitu:

The Jews of Hamburg and Amsterdam learned of the events in Smyrna from trustworthy Christians. Henry Oldenburg (notabene, kolega m.in. S. Hartliba), a distinguished German savant who became the first secretary of the Royal Society, wrote to Baruch Spinoza: „All the world here is talking of a rumour of the return of the Israelites … to their own country. … Should the news be confirmed, it may bring about a revolution in all things.

Sabbatai’s followers included many prominent rabbis, such as Isaac Aboab da Fonseca, Moses Raphael de Aguilar, Moses Galante, Moses Zacuto, and the above-mentioned Hayyim Benveniste. Dionysius Musaphia, an adherent of Spinoza, likewise became a follower. People spread fantastic reports, which were widely believed. For example, it was said, „In the north of Scotland a ship had appeared with silken sails and ropes, manned by sailors who spoke Hebrew. The flag bore the inscription ‚The Twelve Tribes of Israel’.” The Jewish community of Avignon, France prepared to emigrate to the new kingdom in the spring of 1666.”

W 1666 nie nastąpiło zbawienie świata, ale za to spłonął Londyn („Here by permission of heaven, hell broke loose upon this Protestant city…..the most dreadful Burning of this City; begun and carried on by the treachery and malice of the Popish faction…Popish frenzy which wrought such horrors, is not yet quenched…„), a Szabetaj dokonał konwersji na islam wraz z 300 rodzinami dając początek donmeńczykom czyli krypto-Żydom Donmeh aka Dönmeh w Turcji („were a group of crypto-Jews in the Ottoman Empire who converted publicly to Islam, but were said to have retained their beliefs”):

Sabbatai was taken from Abydos to Adrianople, where the sultan’s vizier gave him three choices; subject himself to a trial of his divinity in the form of a volley of arrows (in which should the archers miss, his divinity would be proven); be impaled; or he could convert to Islam. On the following day (September 16, 1666) Zevi came before the sultan, cast off his Jewish garb and put a Turkish turban on his head. Thus his conversion to Islam was accomplished. The sultan was much pleased, and rewarded Sabbatai by conferring on him the title (Mahmed) Effendi, and appointing him as his doorkeeper with a generous salary. Sarah and approximately 300 families among Sabbatai’s followers also converted to Islam. These new Muslims thereafter were known as dönmeh (converts). The sultan’s officials ordered Sabbatai to take an additional wife to demonstrate his conversion.” **

Za to w 1688 nastąpił ostatni etap tej gigantycznej operacji – chwalebna rewolucja.

__

Równo sto lat po Szabetaju przyszedł na świat „Jakub Józef von Frank-Dobrucki (hebr. יעקב פרנק)  Ja’akow Josef ben Juda Lejb Frank, ur. 1726 w Korolówce na Podolu albo w Buczaczu, zm. 10 grudnia 1791 w Offenbach koło Frankfurtu nad Menem) – baron oraz twórca żydowskiej sekty frankistów (nazwanej na jego cześć), kupiec, kabalista, rabin sabatarianistyczny, cadyk, mistyk, filozof, działacz społeczno-polityczny, reformator religijny, samozwańczy prorok, astrolog i alchemik. …

Pod wpływem ojca Jakub Lejbowicz został zwolennikiem sabataizmu, za co został usunięty z gminy żydowskiej. Udał się wówczas do Turcji, gdzie od 1750 studiował kabałę. Jego nauczycielem był rabbi Isachar z Podhajec. W 1752 wziął ślub z Chaną, córką rabina sabatajskiego, Jehudy Ha Lewi Towy. Uroczystość zaślubin odbyła się w Nikopolu nad Dunajem. Tej samej nocy dokonała się również inicjacja pana młodego w sekcie sabataistów. W tym samym roku Lejbowicz znalazł się w Salonikach, dokąd udał się, poznawać doktrynę Baruchji Ruso u mieszkających tam donmeńczyków. Stamtąd odbył pielgrzymkę do Skopje do grobu jednego z najwybitniejszych sabatajczyków, Natana z Gazy.

(„As a traveling merchant in textile and precious stones he often visited Ottoman territories, where he earned the nickname „Frank”, a name generally given in the East to Europeans…„)

W tym czasie uznał, że jest trzecim Mesjaszem – po Sabbataju Cwi i Baruchji Ruso i utożsamił się z Jezusem Parakletem – ostatecznym zbawicielem. W 1754 założył w Salonikach własną szkołę religijną, ale głoszenie doktryny identyfikującej go z Mesjaszem spowodowało konflikt z tamtejszymi konwertytami. To z kolei zmusiło go do opuszczenia miasta i zamieszkania w Smyrnie. W 1755 przyjechali do niego dwaj sabatajczycy z Podola, Nachman z Buska i Elisza Szor z Rohatyna. Udało im się namówić Jakuba Lejbowicza na rozpoczęcie mesjanistycznej misji w Polsce. …

W połowie 1758 król polski August III zdecydował o przyznaniu Frankowi listu żelaznego (przekazanego Frankowi 11 czerwca 1758), umożliwiającego mu bezpieczny powrót na terytorium Rzeczypospolitej. Monarcha został do tego namówiony [??] przez biskupa Kajetana Sołtyka, który liczył na przyciągnięcie przy pomocy samozwańczego „Mesjasza” wielu Żydów do Kościoła katolickiego. …

Frank przygotowywał swoich zwolenników do konieczności przyjęcia chrześcijaństwa, podobnie jak wcześniej islamu. Celem tego miało być zachowanie prawdziwej wiary. …

Uwolnieni po I rozbiorze frankiści udali się częściowo z Frankiem na Morawy, a później do Offenbach koło Frankfurtu nad Menem. Na terenach tych zdobyli kolejnych zwolenników. Pozostali w Polsce frankiści, w liczbie około 24 000, oczekiwali na przyjście obiecanego królestwa mesjańskiego, którego miejscem powstania miała być Polska. Po śmierci Jakuba Franka w 1791 roku ruch frankistów, pozbawiony charyzmatycznego przywódcy (roli tej nie potrafiła spełnić wyznaczona przez Franka jego córka Ewa), osłabł. Na początku XIX wieku większość z nich przyjęła katolicyzm. Ostatni około 1820 roku. Uważa się, że zasada żenienia się wyłącznie między sobą zaczęła być przez frankistowskie rodziny łamana około 1850 roku, a rozpoczęły ten proces rodziny Wołowskich i Szymanowskich.”

Some Frankists were active during the French Revolution, such as Moses Dobruška, a son of Frank’s Sabbatian cousin in Offenbach Shendl Dobruska. Many of the Frankists saw Napoleon Bonaparte as a potential Messiah. The Frankists scattered in Poland and Bohemia eventually intermarried into the gentry and middle class.”

No właśnie, tym razem mieliśmy do czynienia z początkami rewolucji przemysłowej, która w przypadku Rzplitej zawierała w pakiecie wyprzedaż czyli rozbiory, a w przypadku Francji zbiorowe samobójstwo zwane rewolucją francuską. O Emanuelu Swedenborgu, kolejnym proroku owej rewolucji przemysłowej będzie w notce następnej. Teraz chciałbym zakończyć krótkim przypomnieniem Mojżesza Mendelssohna, proroka haskali, ur. 6 września 1729 w Dessau, zm. 4 stycznia 1786 w Berlinie:

Born to a poor Jewish family in Dessau, Principality of Anhalt, and originally destined for a rabbinical career, Mendelssohn educated himself in German thought and literature and from his writings on philosophy and religion came to be regarded as a leading cultural figure of his time by both Christian and Jewish inhabitants of the Holy Roman Empire. He also established himself as an important figure in the Berlin textile industry, which was the foundation of his family’s wealth. Moses Mendelssohn’s descendants include the composers Fanny and Felix Mendelssohn and the founders of the Mendelssohn & Co. banking house [obecnie Deutsche Bank]. … Mendelssohn himself published a German translation of the Vindiciae Judaeorum by Menasseh Ben Israel.

Haskala (hebr. השכלה, „oświecenie”), oświecenie żydowskie – ruch intelektualny Żydów europejskich w późnych latach XVIII wieku, opowiadający się za przyjęciem przez nich oświeceniowych ideałów, integracją ze społecznościami nieżydowskimi, polepszeniem edukacji dotyczącej spraw świeckich, nauczaniem języka hebrajskiego i historii żydowskiej. Haskala rozpoczęła szerszy ruch asymilacji Żydów europejskich, którego skutkiem były m.in. pierwsze żydowskie ruchy polityczne i emancypacyjne. … Mendelssohn propagował metody, jakimi Żydzi mieli wtopić się w niemieckie społeczeństwo. Szczególny nacisk kładł na naukę języka niemieckiego – przetłumaczył na ten język Torę.”

__

Następni słynni mesjasze przyjęli formy działania już zdecydowanie laickie, w duchu „kabały wolteriańskiej”: Karol Marks sprokurował rewolucje socjalistyczne a Zygmunt Freud, i prorocy mniejsi z Hollywood, rewolucję seksualną. Zgodnie z obserwowaną regularnością, wygląda na to iż najnowszy mesjasz objawił się właśnie lub to niebawem uczyni…

____

Ważne uzupełnienie:

After the demise of the Levant Company, Turkey still remained the chief source of legal British opium to at least the 1900 and much of this “medical” opium was sold over the counter to addicts. Researchers support the conclusion that much of the illegal opium imported to Britain was brought by EIC captains, since they were permitted to enter England without being searched by authorities and paid no customs duties.

Martin Booth notes that Turkish opium had much higher morphine content (ten to thirteen percent) than Indian opium (four to six percent). which would partially explain the preference for opium from Smyrna, the principal medical opium market for some centuries. …

The EIC and Levant Company became not only the leading opium traders, but later the EIC was the leading opium subsidizer and auctioneer in the East. This power shift caused Turkey’s overall economy to decline (from 1699). assisted by the expenses of aggressions and irredentist revolutions probably ignited in part by British and Russian agents. Jewish influence in Turkey began a downward spiral, particularly after the early fifteenth century. By 1702, more than a century before the rise of David Sassoon’s opium empire, Turkey began to blame much of her decline on Jews and legislated a Jewish dress code. In 1772, Jewish communal property in Smyrna was burned.

__

**) „By the 1680s, the Dönme had congregated in Salonica, the cosmopolitan and majority-Jewish city in Ottoman Greece. For the next 250 years, they would lead an independent communal life — intermarrying, doing business together, maintaining their own shrines, and handing down their secret traditions. By the 19th century, the Dönmeh had become prominent in the tobacco and textile trades. They established progressive schools and some members became politically active. Some joined the Committee on Union and Progress (CUP), the revolutionary party known as the Young Turks. With independence, in the 1910s, Greece expelled the Muslims from its territory, including the Dönmeh. Most migrated to Turkey, where by mid-century they were becoming highly assimilated.”

 

Reklamy

3 myśli na temat “Mesjasze, kabała i rewolucje jak w banku”

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s