Z historii hazardu we Francji, i nie tylko…

Moja notka o polskiej chorobie faraońskiej przypomniała mi o znaczeniu hazardu w historii. I choć tzw. zorganizowany hazard powstał w Wenecji (tj. pierwsze kasyno w Europie), ale to Francuzi nadali mu wyższy status:

W maju 1539 r., po raz pierwszy we Francji, Franciszek I usankcjonował pewną formę hazardu. Nadał kontrahentowi prawo organizacji loterii, zwanej „blanque” w owym czasie – w zamian za dużą stałą roczną opłatę na rzecz Skarbu Państwa. Innowacja ta nie udała się jednak, ponieważ Parlement de Paris odmówił zarejestrowania listu patentowego ustanawiającego loterię. Utrudniając decyzję monarchy o uzyskaniu w ten sposób dodatkowych środków finansowych, ów parlament działał nielegalnie, ale skutecznie. Rzeczywiście, był w stanie przytoczyć królewskie ustawodawstwo, które przez stulecia konsekwentnie utrzymywało całkowity zakaz gier hazardowych pierwotnie wprowadzony przez Kościół ale obecny nawet w „justyniańskich kompilacjach„.

Od średniowiecza do końca Ancien Régime’u monarchowie niestrudzenie powtarzali zakaz hazardu. Saint Louis zabronił hazardu już w 1254 r. Zakaz został przedłużony przez Karola IV w 1319 r., Karola V w 1369 r., Karola IX w 1560 r., a przez Henryka III w 1577 r. Zakazy, które do tej pory występowały w sposób chaotyczny, stawały się coraz częstsze w XVII wieku, a jeszcze bardziej w następnym stuleciu, z piętnastoma aktami królewskimi i kilkoma arrêts de règlement, lub dekretami regulacyjnymi, wydanymi przez różne parlamenty. Na pierwszy rzut oka ta litania zakazów zdaje się pokazywać, jak całkowicie bezsilna monarchia była przeciwko hazardowi, pomimo jej niezachwianej i nadmiernej determinacji, aby całkowicie przezwyciężyć hazard.

Jednakże ukryta za tą legislacyjną fasadą jest znacząca ewolucja zarówno poglądów państwowych, jak i kościelnych na temat hazardu. Wraz z pojawieniem się społeczeństwa dworskiego i podejścia Ludwika XIV, iż by oswoić szlachtę i pozbawić ją wszelkich możliwości opozycji politycznej, zabawiać wyższe klasy – rozrywka stała się jednym z głównych problemów rządu. Hazard okazał się szczególnie skutecznym rozwiązaniem**. W związku z tym kazuiści z końca XVII i na początku XVIII twierdzili, że rozsądny, umiarkowany hazard jest legalny, co przywróciło zasadę hazardu do łask. Chociaż legalny zakaz hazardu pozostał, zyskał on pewną moralną legitymację. Według „Dictionnaire des cas de conscience” Pontasa, opublikowanego w 1715 roku, hazard nie był sam w sobie zabroniony, ale raczej z powodu „nieszczęśliwych okoliczności”, do których zwykle prowadzi, takich jak złość, bluźnierstwo lub rozpacz tych, którzy cierpią z powodu wielkich strat. Sam hazard był przez to nieco usprawiedliwiony.

Innym ważnym czynnikiem w względnej obronie hazardu był triumf loterii, które uzyskały przychylność w różnych państwach europejskich w XVII i XVIII wieku***. Loterie biletowe pojawiły się w Burgundii w XV wieku i były bardzo powszechne w dużych miastach północnych Włoch w następnym stuleciu. Pod wpływem Genueńczyków zostały one zastąpione przez loterie liczbowe lub lotto, wówczas uznane za nowoczesną formę loterii. System oficjalnych loterii powstał w Genui w 1643 r. i podbił całe Włochy – w tym Rzym, stolicę państw papieskich, mimo że Kościół pierwszy zakazał hazardu. W XVIII wieku powstała loteria państwowa w głównych monarchiach Europy kontynentalnej, w tym w Austrii, Prusach, Hiszpanii i Francji.”****

**) Początki hazardu naukowego to 1654 i rozwiązanie Pascala problemu punktów: en.wikipedia.org/wiki/Problem_of_points

***) Pierwszą loterię liczbową współorganizował we Francji w 1757 niejaki… Casanova.

****) The Million Lottery or Million Adventure[1] was the first English state lottery and was launched by the government in 1694.

The brainchild of speculator and Master of the Royal Mint Thomas Neale, the lottery was created in order to raise money for the Exchequer. 100,000 £10 tickets were offered for sale as one of a series of measures to raise revenue to allow English participation in the Nine Years’ War against France. Other contemporary financial innovations included the granting of a Royal Charter to the Bank of England and the creation of the country’s first national debt. Neale received 10% of the lottery’s proceeds.[1]

The ‚Bank on Tickets of the Million Adventure’ or Million Bank was established in 1695 to manage the assets of subscribers.[2] In 1699 all other lotteries in England were banned but 42 further lotteries were run on the same basis until 1768.[3]

In an ostentatious demonstration of security, tickets for the lottery were kept in special chests with 18 locks. The tickets were also bonds and were redeemable over a 16 year period. In fact, the fund exhibited a shortfall almost immediately and could not keep up with repayments until 1698 when the war was over.[4]

en.wikipedia.org/wiki/Million_Lottery

 

3 myśli na temat “Z historii hazardu we Francji, i nie tylko…”

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s