Rycerski Francuz czyli nasze pierwsze Westerplatte… 285 lat temu

 Hrabia Plélo ginie na Westerplatte w 1734, grafika Paula Philipoteaux (1846-1923)

__

Maria Leszczyńska była nie tylko najdłużej (ponad 42 lata!) panującą królową (małżonką) Francji, ale jest też „jedną z tych królowych co dały Francji prowincję” – w tym przypadku Lotaryngię. Oczywiście kosztem Polski.

Nie wszyscy Francuzi godzili się wtedy na tę „sprzedaż”. W szczególności, dotyczyło to francuskiego ambasadora w Danii, hrabiego de Plélo. Ludwik Robert Hipolit de Bréhan hrabia de Plélo pochodził ze starodawnego bretońskiego rodu de Bréhan** – urodził się w Rennes w 1699. Jego ojcem był Jean François René Amalric de Bréhan (1668–1738), hrabia Mauron i Plélo i radny w parlamencie Bretanii a matką Katarzyna Franciszka Lefebvre de Faluère, córka pierwszego przewodniczącego parlamentu Bretanii.

Po zdobyciu Warszawy przez wojska rosyjskie, prawowity król Stanisław Leszczyński, wraz ze swoimi zwolennikami, wycofał się do Gdańska, aby czekać tam na obiecane przez Francję posiłki (mające dotrzeć drogą morską). Niestety, nieskory do wojny kanclerz króla Ludwika XV, kardynał de Fleury wysłał na pomoc jedynie niewielką flotę pod dowództwem marszałka de La Motte (3 okręty liniowe i 2 fregaty). Podczas oczekiwania na Francuzów, w dniu 22 lutego [1734] stronnicy Leszczyńskiego zostali zamknięci wraz z nim samym w oblężeniu, do którego przystąpili Rosjanie dowodzeni przez Piotra Lacy…

20 maja przybyła do Gdańska długo oczekiwana pomoc w postaci francuskich okrętów La Motte’go (m.in. 60-działowy Fleuron i 46-działowy Gloire), ale z uwagi na znaczną przewagę Rosjan, eskadra wycofała się do Kopenhagi. Francuski ambasador w Danii, hrabia de Plélo incydent ten uznał za hańbiący dla swojej ojczyzny. Zebrawszy żołnierzy (według różnych danych od 1000 do 2000) hrabia wylądował na Westerplatte i podjął próbę przedarcia się do oblężonych przez rosyjskie okopy. Było to pierwsze odnotowane starcie Francuzów z Rosjanami. Uderzenie francuskie jednak nie powiodło się, de Plélo zginął w boju, a resztki jego żołnierzy wycofały się do Wisłoujścia. Francuzom udało się jednak wkrótce odnieść drobny sukces: Fleuron i Gloire zmusiły do poddania się rosyjską fregatę Mitawa, będącą częścią rosyjskiej floty admirała Thomasa Gordona. Niestety 1 czerwca do Gdańska dopłynęła reszta rosyjskiej floty. Okręty rozpoczęły ostrzał Wisłoujścia i 3 czerwca de La Motte został zmuszony do kapitulacji. Tym samym Rosjanie uzyskali dostęp do gdańskiego portu.”

Zmarł od piętnastu postrzałów. Trzykrotnie powracał do ataku, ociekając krwią, próbując ożywić naszych zniechęconych żołnierzy…
— z pamiętnika markiza d’Argenson

„Zachowanie Plélo było krytykowane przez francuskie kręgi rządowe i dyplomatyczne, ponieważ bez rozkazu opuścił swoje obowiązki dla bezużytecznej brawury. Z drugiej strony śmierć hrabiego de Plélo miała ogromny wpływ na królową Marię Leszczyńską…

Chateaubriand przywołuje bitwę, w której jego ojciec brał udział razem z Plélo: Mój ojciec zszedł na ląd i znalazł się w pamiętnej bitwie, w której tysiąc pięciuset Francuzów dowodzonych przez dzielnego Bretona z Bréhan, hrabiego de Plélo, wydanej 29 maja 1734 czterdziestu tysiącom Moskali dowodzonych przez Municha. De Bréhan, dyplomata, wojownik i poeta, zginął, a mój ojciec został dwukrotnie ranny. 

— François-René de Chateaubriand, Wspomnienia spoza grobu”

W Polsce hrabia de Plélo ma ulicę wokół Basenu Górniczego w Wisłoujściu, a we Francji Rue de Plélo w Paryżu i w Rennes. 27 maja 2014 odsłonięto pomnik hrabiego w pobliżu Twierdzy Wisłoujście w Gdańsku.

Przed wojną, polska ambasada w Paryżu urządziła wzruszającą uroczystość 200-lecia tej szaleńczej próby dotrzymania przez Francuzów obietnic przymierza z Polską…

PS. Ludwika hrabina de Mailly została pierwszą metresą Ludwika XV już latem 1733, ale król długo utrzymywał to w największej tajemnicy. Tak się składa, że Ludwik ogłosił ją oficjalną metresą (fr. maîtresse en titre) w 1738, akurat kiedy papa Stanisław został księciem Lotaryngii… Tak to się plecie.

__

**) Rodzinna tradycja wywodzi ród de Bréhan od króla galijskiego z V wieku – św. Brychana, który miał walczyć z samym królem Arturem –  en.wikipedia.org/wiki/Brychan

Reklamy

2 myśli na temat “Rycerski Francuz czyli nasze pierwsze Westerplatte… 285 lat temu”

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s