Niemcewicz i Anglicy

“Anglik Riddel wciąga Niemcewicza na Wezuwiusz — wprowadza go do lorda Tilneya — zacnego pederasty; przedstawia parze królewskiej. Widzi burzenie się krwi św. Januarego, wierzy w cud bez zastrzeżeń. Z dwoma Anglikami (Riddlem i Cunninghamem), serdecznymi przyjaciółmi, choć nie umie słowa po angielsku, oni po francusku tak, że z trudem porozumiewają się po włosku — jedzie do Palermo…

W głąb Sycylii ruszają na mułach. Gospody jeszcze brudniejsze niż w Polsce, ludność — sami złodzieje. Za to w najgorszej mieścinie jest doskonały teatr. Kupują lożę, zabita deskami, wyłamują, całe miasto zdumione, najstarsi ludzie nie pamiętają, by kto kupił lożę. Gramolenie się na Etnę, w Katanii najmują felukę, objeżdżają Sycylię wokoło. Syrakuzy. Piją zdrowie Archimedesa, Agatoklesa, pijaniuteńcy; Anglicy się kąpią, Niemcewicz przerażony, nie umie pływać, włazi jednak też do wody po raz pierwszy w życiu.

Na Maltę. Wielki strach, bo pełno korsarzy grasuje, co zobaczą żagiel w oddali — do zatoki uciekają; docierają szczęśliwie. Kawalerowie maltańscy bogate, bezżenne tłuściochy, nic nie robią — żrą bez pamięci, klepią w karty. Dwa razy do roku urządzają wyprawy na pogan, łapią paru umierających Murzynów, wracają z tryumfem.

Dzięki listom polecającym Niemcewicza dobrze przyjęci, u samego wielkiego mistrza fasek bywają, 12 dni rozkoszują się wyspą. Mesyna tylko co po trzęsieniu ziemi, to się im udało dobrze trafić! Domy rozwalone, wszystko zniszczone — bardzo ciekawe; włażą na Stromboli…

Po pięciomiesięcznym pobycie sunie do Anglii. Porządek, solidność wyspiarzy zachwycają go. Włochy i Francja paskudztwem od razu mu się wydają.
Bath, Bristol, Londyn. Bukaty**, Litwin przerobiony na lorda, jego mentorem. Poznaje Paoliego, starego rewolucjonistę, o którym jako dzieciak czytał drzemiącemu ojcu z gazety. Słucha w parlamencie Pitta, Foksa, Burke’a, Sheridana, Greya — szczyty elokwencji jego zdaniem. Uczy się zapamiętale po angielsku, by ich rozumieć.

Książę Walii spotyka go w towarzystwie, słyszał, że świetny tancerz, prosi o zademonstrowanie polskiego narodowego tańca — kozaka. Niemcewicz tańczy z Seweryną Potocką, wszyscy zachwyceni, uczy prysiudów późniejszego Jerzego IV.

Cztery miesiące siedzi w Anglii. Przez Holandię — czystą i nudną, przez Niemcy — brzydkie sknery, przybywa do Wiednia na samo Boże Narodzenie 1785 roku. Zastaje księcia Adama, zdaje relację, czyta mu swój dziennik podróży. Książę wielce rad:
Kochany mój panie Julianie, widzę, żeś nie zmarnował swojego czasu i moich pieniędzy.”

Karol Zbyszewski. “Niemcewicz od przodu i tyłu”.

PS. W pewnym sensie rację miał więc Alan J. P. Taylor pisząc cierpko, że korzyści, jakie zdołali wynieść z owych debat sami Polacy, ograniczyły się do 10 tys. funtów dorocznego grantu (nazwanych przez angielskiego historyka „ceną spokojnego sumienia” Anglii). bazhum.muzhp.pl/Przeglad_Historyczny-r2005-t96-n1-s61-76.pdf

**) bosonweb.wordpress.com/2018/03/25/krol-stas-i-balet-narodowy-czyli-casanova-i-anglicy/

Capture d’écran 2019-09-28 à 12.48.25.pngCapture d’écran 2019-09-28 à 12.53.27.pngCapture d’écran 2019-09-28 à 13.09.52.pnghttp://dlibra.umcs.lublin.pl/dlibra/doccontent?id=416

 

3 myśli na temat “Niemcewicz i Anglicy”

  1. “Bankier Tepper, wzruszony świeżym prawem miejskim, chcąc się patriotom wywdzięczyć, asygnował 10 tysięcy dukatów do ich dyspozycji. Ze zwykłą zręcznością król uznał, że nie ma dla tej sumki lepszej lokaty jak kieszeń Branickiego. Przeforsował przesłanie jej hetmanowi; wyobraził sobie, że będzie za to cicho siedział. Branicki naturalnie pieniądze skwapliwie przyjął i tylko szydził:
    — Cóż te hołopupy sobie myślą, żem przekupny błazen? Że pójdę na służbę do mieszczucha Teppera? Jeszczem nie wariat, by więcej ufać jego sakwie niż carskiej.”

    Karol Zbyszewski. “Niemcewicz od przodu i tyłu”.

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s