WIELKA wojna o Moskwę: próba szczegółowej chronologii

Faza wstępna:

  • marzec 1596 – Zygmunt III Wielki opuścił zamek na Wawelu i udał się wraz z żoną Anną** i dworem do Warszawy. Podróż odbyto, płynąc trzema statkami po Wiśle. Wydarzenie to przyjęto w wielu publikacjach za akt przeniesienia stolicy państwa z Krakowa do Warszawy, ale Kraków do końca istnienia Rzeczypospolitej był stolicą, a Warszawa jedynie miastem rezydencjonalnym.
    • październik – Unia brzeska połączenie Cerkwi prawosławnej z Kościołem katolickim w Rzeczypospolitej Obojga Narodów, dokonane w Brześciu Litewskim.
  • 4 czerwiec 1597słynne poselstwo Działyńskiego do Londynu i równie słynny atak szału Elżbiety I
  • 17 stycznia 1598umiera Fiodor I, car Rosji (ur. 1557)
    • 31 sierpnia – Polacy pod dowództwem rotmistrza Samuela Łaska zajęli Sztokholm.
    • 8 września – zwycięstwo wojsk polskich w bitwie pod Stegeborgiem, podczas wyprawy króla Zygmunta III do Szwecji.
  • 28 maja 1599 – protestanci i prawosławni zawiązali konfederację wileńską
    • Zygmunt Waza zdetronizowany w Szwecji na rzecz swojego syna Władysława, pod warunkiem wychowania go w wierze luterańskiej. Ponieważ Zygmunt III nie zgodził się na te warunki, tron przekazano Karolowi Sudermańskiemu.
  • 20 marca 1600 – Szwecja: dokonano egzekucji 5 stronników Zygmunta III Wielkiego (krwawa łaźnia w Linköping).
  • 23 czerwca 1601 – wojna polsko-szwedzka: zwycięstwo wojsk polskich w bitwie pod Kokenhausen.
  • 30 września 1602 – wojna polsko-szwedzka: kapitulacja Szwedów w oblężonym Białym Kamieniu.
  • Na przełomie 1600-1601 w Moskwie pojawiają się dwaj hugenoccy super-agenci, tj. Isaac Massa i Jakub Margeret

Faza zasadnicza:

  • 24 marca 1603zmarła Elżbieta I; tron objął Jakub I Stuart; początek unii personalnej Anglii i Szkocji.
    • 13 kwietnia – wojna polsko-szwedzka: Jan Karol Chodkiewicz zdobył twierdzę Dorpat w Inflantach (obecnie Tartu w Estonii).
  • 17 kwietnia 1604 – podający się za cudownie ocalonego z zamachu w Ugliczu carewicza Dymitra, przyjął w Krakowie wyznanie rzymskokatolickie.
  • 13 kwietnia 1605umiera Borys Godunow, car Rosji (ur. ok. 1551)
    • 3 czerwca – umiera Jan Zamoyski, polski szlachcic, magnat, hetman wielki koronny, kanclerz wielki koronny (ur. 1542)
    • 30 czerwca – Dymitr I wkroczył do Moskwy, 31 lipca koronowany na cara Rosji
    • 27 września – w bitwie pod Kircholmem, dzięki użyciu husarii, armia polsko-litewska pod dowództwem hetmana wielkiego litewskiego Jana Karola Chodkiewicza rozgromiła niemal czterokrotnie liczniejszą armię szwedzką pod dowództwem Karola IX Sudermańskiego; tymczasem Francja uważa, iż Zygmut III Wielki prawdopodobnie podbije Szwecję.
    • 11 grudnia na Wawelu, Zygmunt III bierze za żonę Konstancję Habsburżankępatrz Rolka Polska
  • 1606 – wybuch pierwszej polskiej wojny domowej trwającej w latach 1606–1609. Wybuchła po śmierci głównego opozycjonisty wobec polityki króla – Jana Zamoyskiego
    • 27 maja – rebelianci pod wodzą Wasyla Szujskiego wtargnęli na Kreml moskiewski i zamordowali Dymitra I i około 500 Polaków.
  • we wrześniu 1607 Margeret wraca do Francji
  • 14 maja 1608 – w niemieckim Auhausen została zawiązana Unia Ewangelicka, związek książąt i miast protestanckich.

Finał:

  • 1609 – Koalicja antypolska zawarta 28 lutego między Szwecją i Rosją stała się bezpośrednią przyczyną wybuchu wojny polsko-rosyjskiej 1609-1618; definitywny koniec wojny domowej, czyli rokoszu Zebrzydowskiego; Margeret jest z powrotem w Moskwie, a Isaac Massa w maju wraca do Amsterdamu, m. in. z ultra-tajnymi planami Moskwy
    • 12 listopada – Londyn jest mocno zaniepokojony: The war in Muscovy has completely ruined trade in those parts, so that of the twelve or more ships that used to arrive here from there hardly three have arrived, and those with light cargoes. In Holland twenty-three ships have come back from that voyage absolutely empty but for a little wood. However, as the defeat of the Poles is considered certain it is conjectured that the internal dissensions of the Muscovites will cease and trade be restored.
    • 9 grudnia – Jakub I jest wściekły: The progress of the Poles in Russia is also causing anxiety, nor do they cease to note the movement of arms in the Duchy of Milan. As to this, however, they wait to see what will happen on the arrival of the Constable of Castile who, it is generally thought, and as Lord Salisbury told me, is coming with an olive branch in his mouth. But the success of the Poles is very displeasing to the King, to the Council, to the Dutch, and to all Protestants; and it is held by some that when the affairs of Germany are settled, something must be done to help the King of Sweden. Lately news has come to hand that the King of Sweden has cruelly ordered about three hundred of his troops—French and English, among them many persons of birth—to be cut to pieces for fear of mutiny. This is considered by all as a barbarous act, and has raised against him such hatred that he would find it difficult to levy other troops here for his service. The King has shown great resentment, and has uttered words of profound feeling. All the same, neither this displeasure nor his natural dislike for the King of Sweden would be enough to prevent his Majesty from supporting Swedish interests, which he thinks identical with his own and those of Denmark, his brother-in-law.
  • 17 lipca 1610 – został zdetronizowany car Rosji Wasyl IV Szujski, a w maju ginie król Francji Henryk IV
    • 28 sierpnia: po zwycięstwie nad armią rosyjską w bitwie pod Kłuszynem oddziały polskie pod wodzą hetmana polnego koronnego Stanisława Żółkiewskiego wkroczyły do stolicy Rosji, gdzie przebywały na Kremlu do roku 1612; hetman polny koronny Stanisław Żółkiewski podpisał w Moskwie z bojarami rosyjskimi układ, na mocy którego polski królewicz Władysław został carem Rosji.
    • 17 października – w katedrze w Reims na króla Francji i Nawarry koronowany został Ludwik XIII.
  • 19 marca 1611w Moskwie doszło do wybuchu powstania zbrojnego kierowanego przez kupca Kuźmę Minina i księcia Dymitra Pożarskiego przeciwko polskiej załodze Kremla. Polacy zostali wyparci z miasta Moskwy (PLANY!), jednak utrzymali się na terenie moskiewskiego Kitaj-gorodu.
    • w kwietniu Szwecja i Rzeczpospolita podpisały rozejm na 9 miesięcy. Śmierć Karola IX, niepowodzenia szwedzkie w wojnie z Danią oraz zaangażowanie się Zygmunta III w wojnę z Rosją sprawiły, że obie strony w kwietniu 1612 roku chętnie przedłużyły rozejm o 10 miesięcy, a 20 stycznia 1614 roku zawarto układ o zawieszeniu broni na ponad dwa lata, czyli do 29 września 1616 roku.
    • 13 czerwca – wojska polskie zdobyły Smoleńsk
    • 30 czerwca – w lochach wileńskiego ratusza wykonano wyrok śmierci na włoskim kalwiniście Franco de Franco
    • jesienią owego roku, kalwinista Janusz książę Radziwiłł udaje się z delikatną misją do Londynu, dotyczącą ewentualnego mariażu Władysława z Elżbietą; nic z tego nie wyszło poza wierszem Daniela Naborowskiego, nadwornego poety jaśnie księcia: Na oczy królewny angielskiej; wiersz opisuje oczy Elżbiety Stuart i jest napisany w formie epigramatyczniej; Jakub Margeret opuszcza Moskwę
  • wczesna wiosna 1612: poselstwo bojarów moskiewskich w Londynie oferuje Jakubowi I koronę cara
    • w marcu podpisanie układu między Jakubem I i Unią Ewangelicką, a 24 maja umiera Robert Cecil, sekretarz stanu Anglii i „faktyczny sprawca polityki”
    • 3 września została stoczona bitwa pod Moskwą; nieudana próba odsieczy oblężonej na Kremlu polskiej załogi, podjęta przez hetmana wielkiego litewskiego Jana Karola Chodkiewicza.
      7 listopada – kapitulacja polskiej załogi na Kremlu w Moskwie. Po zdobyciu przez Rosjan Kitajgorodu, w obliczu braku żywności i bez nadziei na odsiecz, dowodzący polską załogą na oblężonym Kremlu pułkownik Mikołaj Struś poddał placówkę.
  • 12 luty 1613 – ślub Fryderyka i Elżbiety (co w zasadzie kończy okres najbardziej intensywnej gry dyplomatycznej między RON i Anglią, bo potem poszło już z górki… tyle, że 20 lat później Władysław IV rozważa mariaż z córką Elżbiety – także Elżbietą, której malutka wtedy siostra Zofia Dorota („Hanowerska”) to przyszła matka Jerzego I)
  • w 1614 Isaac Massa jest z powrotem w Moskwie…
  • 26 sierpień 1619 – zrewoltowane czeskie stany obierają Fryderyka V królem; a ten wybór przyjmuje, „rozpalając na dobre” wojnę trzydziestoletnią.

___

**) „W drodze do Rzymu, w Grazu zatrzymał się kardynał Jerzy Radziwiłł, który prowadził w imieniu Zygmunta rozmowy na temat przyszłego małżeństwa. Rokowania te zostały bardzo chłodno przyjęte w środowisku senatorskim, które próbowało zawczasu uniemożliwić samowolne zawarcie przez króla małżeństwa. Jeszcze w kwietniu 1592 kanclerz wielki koronny Jan Zamoyski na zjeździe w Lublinie był mu przeciwny. Po długich pertraktacjach 4 maja 1592 odbył się w Wiedniu ślub per procura (Zygmunta reprezentował marszałek wielki litewski Albrecht Radziwiłł). Właściwe zawarcie małżeństwa, połączone z koronacją na królową Polski, odbyło się 31 maja tegoż roku w Krakowie. Ślub ten opiewał w swojej poezji Szymon Szymonowic. W latach 1593–1594 wraz z mężem przebywała w Szwecji, gdzie 1 marca 1594 koronowano ją w Uppsali na królową szwedzką. Mimo że była Habsburżanką, Anna zyskała sympatię Polaków i przede wszystkim męża, który szczerze ją pokochał. W 1595 roku urodziła syna Władysława, późniejszego króla polskiego.”

 

 

Reklamy

Zamoyscy wracają do gry

Kauffmann_Andrzej_Zamoyski.jpg

Kanclerz Andrzej Zamoyski z dziećmi przed popiersiem Jana Zamoyskiego – Angelika Kauffmann, 1793

___

Po straszliwym Janie kanclerzu Zamoyskim, dość długo Zamoyscy nie odgrywali pierwszoplanowych ról, aż do nastania Andrzeja „odnowiciela rodu” (patrz u góry), który to właściwie rozpoznał siłę Familii i w 1769 wziął za żonę Konstancję z Czartoryskich, wdowę po swoim bratanku, Klemensie Antonim:

Andrzej (Jędrzej) Hieronim Franciszek Zamoyski herbu Jelita (ur. 12 lutego 1716 w Bieżuniu, zm. 10 lutego 1792 w Zamościu) – kanclerz wielki koronny w latach 1764–1767*, marszałek Trybunału Głównego Koronnego w 1761 roku, wojewoda inowrocławski w latach 1757–1764, członek Komisji Edukacji Narodowej w latach 1773-1783**. …

Od 1776 roku opracowywał kodyfikację prawa Rzeczypospolitej, znaną jako Kodeks Andrzeja Zamoyskiego [„Kodeks był wyrazem kompromisu pomiędzy szlachtą i mieszczaństwem, poważnie ograniczał także jurysdykcję Stolicy Apostolskiej na ziemiach polskich”***], odrzuconą przez sejm w 1780 w wyniku intrygi nuncjusza papieskiego [ach, ta niezawodna polska wiki] i ambasadora rosyjskiego. …

Z ordynatem blisko współpracował, a nawet wychowywał jego synów Stanisław Staszic, w którego twórczości (Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego, Przestrogi dla Polski) słychać echo poglądów Andrzeja Zamoyskiego.”

Potem już poszło z górki – wystarczy prześledzić dzieje potomków owego Andrzeja:

„Stanisław Kostka Zamoyski herbu Jelita (ur. 13 stycznia 1775 w Warszawie, zm. 2 kwietnia 1856 w Wiedniu)… Syn Andrzeja Hieronima Zamoyskiego (1716-1792) – kanclerza wielkiego koronnego i księżnej Konstancji Czartoryskiej – córki Stanisława Kostki Czartoryskiego – cześnika wielkiego litewskiego. Był przeciwnikiem powstania listopadowego. W 1830 wyjechał do Petersburga. Później osiadł w Wiedniu. … Żonaty z księżniczką Zofią z Czartoryskich (1780-1837) – Damą Krzyża Gwiaździstego, c. generała Adama Kazimierza Czartoryskiego. Miał z nią 10 dzieci (7 synów i 3 córki****) m.in. Andrzeja i Władysława. …

Władysław Zamoyski herbu Jelita (ur. w 1803 w Paryżu, zm. 11 stycznia 1868 w Paryżu) – pułkownik wojsk polskich w powstaniu listopadowym, generał dywizji wojsk tureckich, generał brytyjski, hrabia. W czasie powstania styczniowego był kierownikiem dyplomatycznej Agencji Angielskiej w Londynie. Usiłował nakłonić Wielką Brytanię do wsparcia powstania w Polsce, jednak bez rezultatu. Od 1852 był mężem własnej siostrzenicy Jadwigi z Działyńskich, z którą miał synów Władysława i Witolda oraz dwie córki: przedwcześnie zmarłą w Anglii Marię (1857-1858) i drugą także Marię (1860-1937). …

Konstanty Zamoyski (ur. 9 kwietnia 1799 w Wiedniu, zm. 9 stycznia 1866 w Londynie) – hrabia, XIII ordynat zamojski, najstarszy syn Stanisława Kostki i Zofii z Czartoryskich. 19 kwietnia 1827 w Warszawie poślubił Anielę Sapieżankę córkę Franciszka Sapiehy, ojciec Jana (ur.1828 zmarł w tym samym roku), Marii, Pelagii, Tomasza Franciszka, Karola Ignacego i Józefa.

A o tym Józefie (kształconym w Anglii) już pisałem przy okazji historii przesławnego Banku Handlowego.

___

*) Jego następca Andrzej Mikołaj Stanisław Kostka Młodziejowski herbu Korab „na Sejmie Rozbiorowym 1773–1775 wszedł w skład delegacji wyłonionej pod naciskiem dyplomatów trzech państw rozbiorczych, mającej przeprowadzić rozbiór, został członkiem Komisji Rozdawniczej Koronnej, ustanowionej dla likwidacji majątku skasowanego w Rzeczypospolitej zakonu jezuitów.

Był płatnym agentem ambasady rosyjskiej. Już po koronacji Stanisława Augusta Poniatowskiego w 1764 Rosjanie wypłacili mu 80 000 rubli nagrody. W 1778 pobierał od Rosjan roczną pensję 3000 czerwonych złotych. …

W 1765 został kawalerem Orderu Świętego Stanisława. Prowadził świecki tryb życia, zadając się z kobietami. Oskarżany był o sprzeniewierzenie majątku skasowanego zakonu jezuitów i otrucie w 1767 nieprzychylnego Rosji prymasa Władysława Łubieńskiego.”

**) „Pierwotny skład Komisji liczył 8 osób: 4 senatorów i 4 posłów reprezentujących Koronę i Wielkie Księstwo Litewskie. Pierwszym prezesem został biskup wileński Ignacy Jakub Massalski, który na tym stanowisku dokonał wielu nadużyć finansowych w szkołach litewskich i w 1776 został usunięty z tego stanowiska. Najbardziej zasłużonymi, oficjalnymi członkami byli posłowie wywodzący się z magnackich rodzin i rodzin powiązanych z tzw. Familią, m.in.: Adam Kazimierz Czartoryski, Joachim Chreptowicz, Ignacy Potocki i Andrzej Zamoyski. Ponadto w pierwszym składzie Komisji był biskup płocki Michał Poniatowski oraz August Sułkowski i Antoni Poniński.

Jednak od samego początku faktycznymi pracownikami Komisji była grupa uczonych i artystów skupiona wokół Hugona Kołłątaja, który nadawał cały czas ogólny kierunek jej działaniom. Do najbardziej zasłużonych „ekspertów” zalicza się pisarzy Franciszka Bielińskiego i Juliana Ursyna Niemcewicza, oraz uczonych Feliksa Oraczewskiego, Andrzeja Gawrońskiego, Dawida Pilchowskiego, Hieronima Stroynowskiego oraz Grzegorza Piramowicza. Pierre Samuel du Pont de Nemours – wcześniej osobisty sekretarz króla, został przez niego wyznaczony początkowo do roli wpływowego sekretarza Komisji i był nim aż do czasu emigracji do USA, gdzie jego syn stworzył później podwaliny przyszłego koncernu chemicznego DuPont.”

***) „Zbiór praw zawierał także normy z zakresu prawa kościelnego:

ograniczenie zależności polskiego Kościoła od papiestwa
rozszerzał administracyjne i edukacyjne obowiązki duchowieństwa

A  niezawodny Ambroży Jobert dorzuca: „Bulle papieskie nie będą więc w przyszłości ogłaszane bez zgody rządu polskiego. Kodeks znosił też apelacje do Rzymu, zakazywał duchownym nabywania dóbr ziemskich. Kler będzie pomagał w realizacji zamierzeń Komisji Edukacyjnej przez utrzymywanie szkół parafialnych.”

****) „Jej matka Konstancja chciała zaręczyć ją z Tadeuszem Kościuszką, ale ks. Staszic wyperswadował jej to. Staszic natomiast gorąco poparł w staraniach o rękę Anny, Aleksandra Sapiehę i w 1793 roku odbyły się ich zaręczyny. Ślub odbył się w Klemensowie 10 lipca 1794 roku. Małżeństwo okazało się nieudane. Anna była zagorzałą wielbicielką Kościuszki, Aleksander służył Napoleonowi. Po upadku powstania listopadowego znalazła się na emigracji i związała się z obozem księcia Adama Jerzego Czartoryskiego. Dbała o finanse obozu Czartoryskich z tak wielkim zaangażowaniem, że historycy nadali jej miano „ministra finansów Hôtelu Lambert”.”

 

Bank of England – finale

Zgodnie z obietnicą – kilka ostatnich uwag nt. BoE:

During the governorship of Montagu Norman, from 1920–44, the Bank made deliberate efforts to move away from commercial banking and become a central bank. In 1946, shortly after the end of Norman’s tenure, the bank was nationalised by the Labour government.

Under Norman, the bank underwent significant change. In 1931 the United Kingdom permanently abandoned the gold standard, at which point the bank’s foreign exchange and gold reserves were transferred to the British Treasury. Norman was a close friend of the German Central Bank President Hjalmar Schacht, who was a supporter of Adolf Hitler and the Nazi Party, and served in Hitler’s government as President of the Reichsbank and Minister of Economics. As such, Schacht played a key role in implementing the policies attributed to Hitler. Norman was also so close to the Schacht family that he was godfather to one of Schacht’s grandchildren. Both were members of the Anglo-German Fellowship and the Bank for International Settlements… careful investigation by historian David Blaazer into the Bank of England’s internal memos has established that Norman knowingly authorized the transfer of Czech gold from Czechoslovakia’s No. 2 account with the Bank for International Settlements to the No. 17 account, which Norman was aware was managed by the German Reichsbank. Within ten days the money had been transferred to other accounts. In the fall of 1939, two months after the outbreak of World War II, Norman again supported transfers of Czech gold to Hitler’s Germany. On this occasion His Majesty’s Government intervened to block Norman’s initiative. He retired from the bank in 1944.

Following his retirement, he was raised to the peerage as Baron Norman, of St Clere in the County of Kent, on 13 October 1944.”

Bardzo intrygująca jest postać obecnego gubernatora BoE – Marka Carneya:

Carney attended St. Francis Xavier High School, Edmonton before studying at Harvard University. …Carney spent thirteen years with Goldman Sachs. He worked at the investment bank’s London, New York City, Tokyo, and Toronto offices. His progressively more senior positions included co-head of sovereign risk; executive director, emerging debt capital markets; and managing director, investment banking. He worked on South Africa’s post-apartheid venture into international bond markets, and was involved in Goldman’s work with the 1998 Russian financial crisis…

Carney returned to the Bank of Canada in November 2007 after his appointment as Governor, and served as advisor to retiring Governor David Dodge before formally assuming Dodge’s position on February 1, 2008. Carney was selected over Paul Jenkins, the Senior Deputy Governor, who had been considered the front-runner to succeed Dodge. Carney took on this role during the depths of the recent global financial crisis. At the time of his appointment, Carney was the youngest central bank governor among the G8 and G20 groups of nations…

Carney’s actions as Governor of the Bank of Canada are said to have played a major role in helping Canada avoid the worst impacts of the financial crisis that began in 2007. The epoch-making feature of his tenure as governor remains the decision to cut the overnight rate by 50 basis points in March 2008, only one month after his appointment. While the European Central Bank delivered a rate increase in July 2008, Carney anticipated the leveraged-loan crisis would trigger global contagion. When policy rates in Canada hit the effective lower-bound, the central bank combatted the crisis with the non-standard monetary tool: „conditional commitment” in April 2009 to hold the policy rate for at least one year, in a boost to domestic credit conditions and market confidence. Output and employment began to recover from mid-2009, in part thanks to monetary stimulus. The Canadian economy outperformed those of its G7 peers during the crisis, and Canada was the first G7 nation to have both its GDP and employment recover to pre-crisis levels… In October 2012, Carney was named „Central Bank Governor of the Year 2012” by the editors of Euromoney magazine.

On November 4, 2011, Carney was named Chairman of the Basel-based Financial Stability Board. In a statement, Carney credited his appointment to „the strong reputation of Canada’s financial system and the leading role that Canada has played in helping to develop many of the most important international reforms”… Carney served as Chairman of the Bank for International Settlements’ Committee on the Global Financial System from July 2010 until January 2012. Carney is a member of the Group of Thirty, an international body of leading financiers and academics, and of the Foundation Board of the World Economic Forum. Carney attended the annual meetings of the Bilderberg Group in 2011 and 2012.

On November 26, 2012, UK Chancellor of the Exchequer, George Osborne, announced the appointment of Carney as Governor of the Bank of England. He succeeded Sir Mervyn King on July 1, 2013. He is the first non-Briton to be appointed to the role since the Bank was established in 1694. The Bank of England was given additional powers from 2013, such as the ability to set bank capital requirements… Carney has warned multiple times that Brexit is expected to negatively influence the UK economy. Consequently, pro Brexit activists accused him of making pro-remain statements in the British EU-membership referendum. He replied that he felt it was his duty to speak up on such issues…

In addition to Canadian citizenship, Carney also holds UK citizenship and Irish citizenship.”

 

 

„Obecny stan Rosji”

Samuel Collins (1619 in Braintree – 26 October 1670 in Paris) was a British doctor and author. Collins was a personal physician to Alexis I of Russia in 1659–1666 and the author of The Present State of Russia (= Obecny Stan Rosji) printed in London in 1667. …

Collins practiced such remedies as Deer horns, Moose hoofs and Hare hair (Latin: Cor.cervi, ungul.Al., pil. Lepor), apparently with success. Collins resigned from Russian service 28 June 1666 with honours and a generous pay and immediately left for England. There he compiled his notes on life in Muscovy into The Present State of Russia In a Letter to a Friend in London. Collins declared that he deliberately had not used any written sources, pretending that no man of his intelligence and capabilities has ever traveled to Moscow. Modern analysis corroborated this claim.”

Oto kilka fragmentów, za Marshallem Poe:

„CHAP. XX.

What the simpler sort of Russians are, their Idolatry and ignorance, what they think of St. Nicholas, their high conceit of good works. They are great Rogues. Some are good among them. The Poles are not so barbarous as the Russes. The Poles characteriz’d, their Laws, their King how stiled, he is very magnificent. King Henry weary of the title; How he made shift to get away out of Poland.

…Such as have improv’d their parts by conversing with Strangers, are more civiliz’d; yea those who have seen the Polish way of living, which though I cannot much admire, yet surely ’tis not so barbarous as the Russian; for they have a way to improve their wits by Learning, which they are debar’d in Muscovia ; and may travel out of their own Countrey, a thing prohibited to the Russians.

Notwithstanding all these improvements, they are a scurvy nasty Nation as ever I convers’d with, proud and insolent, hugely self-conceited, alwaies extolling their own Countrey above all others, vain and prodigal in their expences before company, gawdy in their Apparel, rich in their Horses and Trappings, civil and hospitable to Strangers, till they have seen all their pomp, and have been drunk twice or thrice, and then like Welshmen they are willing to be rid of them. They are greater Drinkers than the Russes, and so quarrelsome in their drink, as few Gentlemen are seen without some eminent scars, which they wear as badges of honour gotten in the wars of Bacchus.

Their Laws are the most barbarous of any people living, for homicide is satisfi’d by a pecuniary mulct, a Crown (as I remember) for killing a Peasant, and so higer according to the quality of the person. …As for mine own part I had rather be a Peasant in France, than King in Poland. …

This Summer a Jew turn’d Persian Mahometan, and an Interpreter to the Persian Merchants, came in their behalf with a loud complaint against Nashockin for a business depending in the Embassadors Precause, or Court. To whom the Czar replied, saying, I have left Nashockin to determine all affairs of Merchants, let him do you Justice, but if I find your Interpreters complaint impertinent, I shall place all my displeasure on his back; and so it prov’d, whereupon he was graced with thirty good ashes laid on in order like red tape upon tawny leather, and doubtless they will out-last the best Garment he hath: For their whippings are very keen, and cut to the bone.

The Jews of late are strangely crept into the City and Court by means of a Jewish Chyrurgion (pretendedly baptiz’d Lutheran) who assists Bogdan Matfeidg** (Steward of the Houshold) in his amours, and supplies him with Polish handmaids, he being bred up in Poland. But his Lady (as she had good cause) being jealous of these handsome Slaves which her Husband kept, some in his Gardens, and some in his House, became a burthen unto him; they therefore one night last Winter brought her some Dainties, which she eat, and was merry after it, but in the morning was found dead in her bed. Others say ’twas a poysoned glass of wine they gave her, which cured her of all diseases. This caused much grumbling among the Commons, and since that time the Czar has urged him to marry, and abandon that wicked life he led with his Polish Doxies, or else he should his place. ‚Twas said he would take one of his Mistresses for his wife. This Bogdan is the Czars great Favourite, Lord High Steward, and regulates all domestick Affairs. He was bred up from a child with the Czar, and is of the same age. They call him the whispering Favourite, because when ever he come to Council, he acts behind the Door. Nashockin is no friend to him [In many things N. anticipated Peter the Great. He was, in fact, the first Russian chancellor.]; nor he to the English, being better suppli’d with money from the Dutch. …

English Cloth is a Drug, because dearer than the Dutch, which though slight, and shrinks a sixth part in wetting, yet the Russians like it, because they say none but new cloth will shrink, but we are too blame for not fitting them with the like. Again, we keep our old trade of Cloth, but they bring Silks, and all manner of pedlary ware, which vends better than cloth, the which grows now much out of Fashion. Sed si populus vult decipi, decipiatur. If the Persian and Indian Silk trade prevail in Russia, the Czar, I fear will think it too great a boon to restore the English Immunities, and ’twill be as hard for them to regain their priviledges, as it was for Pharoahs people to drive their Chariots through the Red Sea, when their wheels fell off.

As I have nothing to say against the magnificence, splendor, clemency and virtue of the Czars own person, So I have no reason to recommend the Russes integrity, for the generality of them are falfe, Truce-breakers, subtile Foxes, and ravenous Wolves, much altered, since their traffick with the Hollander, by whom they have much improv’d themselves in villany and deceit.

The Dutch, like Locusts, swarm in Mosco, and eat bread out of the English-mens mouths, they are more in number, and richer, and spare no gifts to attain their ends; whereas the English depending on their old priviledges, think ’tis enough to say with the Jews, We have Abraham to our Father, we are English men, do us right, or we will complain: But the Russians are of Solomons opinion, that money answers all things.

If we would out-do the Dutch Trade, it must not be driven on by such as take up Goods upon trust and time, as it has been these twenty years last past. At present they come like Locusts out of the bottomless pit, and so they do all the world over, where there as a Sun-shine of gain. In Russia they are better accepted than the English, because they gratifie the Nobility with gifts, which they will have if they lend any assistance.

The Hollanders have another advantage, by rendring the English cheap and ridiculous by their lying pictures, and libelling pamphlets, this makes the Russian think us a ruined Nation. They represent us by a Lyon painted with three Crowns revers’d and without a tail, and by many Mastive Dogs, whose ears are cropt and tails cut off. With many such scandalous prints, being more ingenious in the use of their Pencils than peas. These stories take much with barbarous people, when no body to present to contradict them…

It would not be impertinent, in my opinion, if some intelligent person in Moscua should represent the state of his Majesty of Great Britains Kingdoms, Forces and Territories to the best advantage, and also his Colonies in the West Indies, with all their Revenues, and drawing a Map of the aforesaid places, present it to Afanasy Nashockin, to breed in him an opinion of his Brittish Majesties real greatness which the Dutch have so much extenuated. Bogdan Matfoidg the Chamber Favourite should not be neglected neither. He fancies rarities, and therefore should be presented with some. For as Nashockin maintains reason of State, so Bogdan must be the man to procure the Czars personal affection towards his Majestry of Great Brittain. The Russes are very proud of, and much pleased, with the honourable peace they have made with Poland, and now think no Nation superiour for they are never good natur’d but when they are either beaten or bribed.”

__

**) „Khitrovo was related through his mother to the powerful Fyodor Rtishchev, with whom he shared a keen interest in Western culture and a penchant for philanthropy. He led Russian forces during a prolonged war with Poland and took part in the negotiations that led to the Treaty of Andrusovo. …

As Rtischev eschewed publicity, the true extent of his influence on the Tsar’s policies has been disputed by historians. It is thought that it was Rtischev who instigated the revision of service-books which led to the Great Schism of the Russian Orthodox Church. Some scholars also hold him responsible for the eventual downfall of Patriarch Nikon.

During the great famine in Vologda (1650), Rtischev sold much of his property, including clothes and house utensils, in order to raise funds for the famine-stricken city. He took care for all the wounded in the Russo-Polish wars, notwithstanding their nationality, and established several alms-houses in Moscow. …

He was renowned for his eloquence, energy, piety and close ties to Tsar Alexis of Russia. Nikon introduced many reforms which eventually led to a lasting schism known as Raskol in the Russian Orthodox Church. For many years he was a dominant political figure, often equaling or even overshadowing the Tsar. His liturgical reforms were unpopular among conservatives. …

In the wake of the Times of Trouble, the members believed the problems of the time were the manifestation of a wrathful God, angry with the Russian people’s lack of religiosity. The group called for the rebirth of the Russian Orthodox faith, and a renewal of the religious piety of the masses. This group included Fyodor Rtishchev, Abbot Ivan Neronov of the Kazan Cathedral, Protopope Avvakum, and others.

In 1649, Nikon became metropolitan of Great Novgorod. He was given some special privileges there. During his tenure, a riot started in the city, and Nikon was severely beaten by the mobs. Nevertheless, he managed to resolve the matters peacefully, by leading a religious procession against the rioters. …

Nikon był również czynnie zaangażowany w bieżącą politykę państwa: częściowo z jego inicjatywy Rosja prowadziła wojnę z Rzecząpospolitą, następnie ze Szwecją. Celem aktywności patriarchy na tym polu była budowa prawosławnego imperium, w którym wiodącą rolę miał odgrywać Kościół oraz działający w porozumieniu z nim car.

Od 1648 Nikon należał już do najbliższego otoczenia cara Aleksego I. Ze względu na znaczenie Monasteru Nowospasskiego regularnie spotykał się z władcą i wiele z nim rozmawiał. Zaczął również zyskiwać w społeczeństwie opinię protektora biednych, gotowego pośredniczyć przed carem w sprawach najuboższych i skrzywdzonych, co faktycznie czynił. W początkowym okresie swojego przebywania w otoczeniu cara archimandryta nie miał jeszcze jednak wpływu na kluczowe dla polityki państwa sprawy. W tym samym 1648 roku Nikon, jako przełożony jednego z najważniejszych monasterów w kraju, podpisał się pod nowym zbiorem praw (Ułożenie soborowe), ale nie brał udziału w pracy nad jego opracowaniem. Powstanie ludowe, które przekonało Aleksego I do podjęcia prac nad zbiorem praw, skłoniło go do poszukiwania poparcia u duchowieństwa, a w konsekwencji do wsparcia grupy Rtiszczewa, Nieronowa i Wonifatiewa.

Na początku stycznia 1649 do Moskwy przybył patriarcha jerozolimski Paisjusz. Archimandryta Nikon był jednym z dostojników Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, którzy podejmowali go w stolicy Wielkiego Księstwa Moskiewskiego. W liście do cara Paisjusz wysoko oceniał osobę Nikona, pisząc o nim jako o człowieku pobożnym i wiernym wobec swojego władcy. Spotkania z hierarchą jerozolimskim były dla archimandryty tym ważniejsze, że już wcześniej wykazywał on zainteresowanie prawosławiem tradycji greckiej. Przyjazd Paisjusza skłonił również grupę Rtiszczewa, Wonifatiewa i Nieronowa do zintensyfikowania agitacji na rzecz przeprowadzenia gruntownej reformy wewnętrznej Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Aleksy I poparł te działania; wobec oporu wyższej hierarchii cerkiewnej na czele z patriarchą moskiewskim Józefempodjął ku temu kroki, obsadzając wakujące katedry biskupie duchownymi związanymi z grupą zwolenników reform. W tych okolicznościach doszło do chirotonii biskupiej archimandryty Nikona, który 9 marca 1649, przy udziale patriarchów jerozolimskiego Paisjusza i moskiewskiego Józefa, został wyświęcony na metropolitę nowogrodzkiego, drugiego po patriarsze w hierarchii biskupiej Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego.”

Ten k… anclerz skarbu, czyli o Panterze

Założyciel Bank of England, czyli wesoły inaczej „poeta”:

„In 1685, Montagu’s verses on the death of King Charles II made such an impression on the Earl of Dorset that he was invited to town and introduced to other entertainments. In 1687, Montagu joined with Matthew Prior in „The City Mouse and the Country Mouse”, a burlesque of John Dryden’s The Hind and the Panther. He sat in the Convention Parliament of 1689. At about the same time he married his cousin’s widow, the Dowager Countess of Manchester and intended taking Holy Orders but changed his mind and purchased for £1,500 a position as Clerk of the Council.”

Przyjrzyjmy sie wpierw temu Karolowi z Dorset:

„He bore his share in the excesses for which Sir Charles Sedley and Lord Rochester were notorious. In 1662 he and his brother Edward, with three other gentlemen, were indicted for the robbery and murder of a tanner named Hoppy. The defence was that they were in pursuit of thieves, and mistook Hoppy for a highwayman. They appear to have been acquitted, for when in 1663 Sir Charles Sedley was tried for a gross breach of public decency in Covent Garden, Sackville, who had been one of the offenders, according to Samuel Pepys was asked by the Lord Chief Justice „whether he had so soon forgot his deliverance at that time, and that it would have more become him to have been at his prayers begging God’s forgiveness than now running into such courses again.”

Something in his character made his follies less obnoxious to the citizens than those of the other rakes, for he was never altogether unpopular, and Rochester is said to have told Charles II that „he did not know how it was, my Lord Dorset might do anything, yet was never to blame”…

On James’s accession, therefore, he retired from court. He concurred in the invitation to William of Orange, who made him a Privy Counsellor, Lord Chamberlain (1689), and Knight of the Garter (1692). During William’s absences in 1695–1698 he was one of the Lord Chief Justices of the Realm. In 1699 he was elected a Fellow of the Royal Society”.

Wracając do naszego „bohatera”:

„John Macky, relates a short description of the circumstances leading up to Charles, Lord Halifax’s impeachment, in the Secret Service Papers published by his son in 1733.

…But as all courtiers, who rise too quick, as he did, are envied, so his great Favour with the King, and powerful Interest in the House, raised a great Party against him, which he strengthened, by seeming to despise them. The Deficiency of Parliamentary Funds, and the growing Debts of the Nation, by the great Interest of Paper Credit, laid him but too much open to these Attacks, he having the whole Administration of the Revenue. When he saw the Party growing too strong for him in the House of Commons, he prudently got himself made a Lord; and as a Screen from all Objections against his Administration, quitted his Management of Commissioner, to serve as Auditor: But his Enemies did not quit him so, they followed him into the House of Peers with an Impeachment, and so left no Stone unturned, to get him out of his Employ, bespattering him every Day with Pamphlets.

—Memoirs of the Secret Services of John Macky Esq., pp. 51–54

On the accession of Queen Anne, Montagu was dismissed from the Council, and in the first Parliament of her reign was again attacked by the Commons, and again escaped by the protection of the Lords. …At the Queen’s death Montagu was again appointed one of the regents. At the accession of George I, he was made Viscount Sunbury and Earl of Halifax…”

A co do autora owej Pantery:

Dryden converted to Catholicism more or less simultaneously with the accession of the Roman Catholic king James II in 1685, to the disgust of many Protestant writers. The Hind and the Panther is considered the major poetic result of Dryden’s conversion, and presents some evidence for thinking that Dryden became a Catholic from genuine conviction rather than political time-serving…

He wrote Britannia Rediviva celebrating the birth of a son and heir to the Catholic King and Queen on 10 June 1688. When later in the same year James II was deposed in the Glorious Revolution, Dryden’s refusal to take the oaths of allegiance to the new monarchs, William and Mary, left him out of favour at court. …

Charles Dryden (1666–1704), was chamberlain to Pope Innocent XII, He was the eldest son of John Dryden the poet. He was educated at Westminster and Trinity College, Oxford: translated Juvenal’s seventh satire for his father’s version, 1692. He drowned in the Thames.”

 

Kapitalizm wojenny czyli kto wymyślił dług publiczny

Czas mi dokończyć opowieść o początkach Bank of England. Zanim to zrobię, tytułem wstępu, jedna uwaga – punkt odniesienia – oto w 1685 Ludwik XIV wypędził z Francji hugenotów, czyli wyznawców „religii bankierskiej”.

__

A zacząć mi trzeba od września 1688, kiedy to Król Słońce ruszył na Cesarstwo. Korzystając z okazji, w listopadzie owego roku pomarańczowy Wilhelm III dokonał słynnej inwazji na Anglię. Francja początkowo to ignorowała, licząc że jakobici sami sobie z tym poradzą, ale w końcu musiała zareagować – w 1689 rewolucyjna Anglia wypowiedziała jej wojnę… W lipcu 1690 flota francuska odniosła miażdżące zwycięstwo nad połączonymi flotami Anglii i Holandii. Pomimo, że Francja nie poszła za ciosem i nie dobiła Wyspiarzy**, to rewolucyjny Londyn wpadł w wielką panikę obawiając się skutecznej inwazji: „England’s crushing defeat by France, the dominant naval power, in naval engagements culminating in the 1690 Battle of Beachy Head, became the catalyst for England’s rebuilding itself as a global power. England had no choice but to build a powerful navy.”

Pewien Szkot, czyli inaczej wyspiarski hugenot, niejaki William Paterson już w 1691 zaproponował nowatorską instytucję „wojennego finansowania”, która miała stać się owym Bank of England [The creation of the first central bank in England—an institution designed to lend to the government—was initially an expedient by William III of England for the financing of his war against France. He engaged a syndicate of city traders and merchants to offer for sale an issue of government debt. This syndicate soon evolved into the Bank of England, eventually financing the wars of the Duke of Marlborough and later Imperial conquests.”], ale wtedy polityczne okoliczności temu jeszcze nie sprzyjały, a poza tym transfer know-how z Amsterdamu był nadal w biegu. Warto tu przypomnieć pierwszy bank centralny w historii, przesławny Amsterdamsche Wisselbank. To tam właśnie wprowadzono wiele narzędzi nowoczesnej banksterki, ale i tak na końcu była piramida finansowa***:

„It initially operated on a deposit-only basis, but by 1657 it was allowing depositors to overdraw their accounts, and lending large sums to the Municipality of Amsterdam and the United East Indies Company (Dutch East India Company). Initially this was kept confidential, but it had become public knowledge by 1790. The agio on the bank money dropped from a premium at peak of around 6.25% to a discount of 2%, and by the end of the year the bank had to declare itself insolvent, offering to sell silver at a 10% discount to depositors. The City of Amsterdam took over direct control in 1791, before finally closing it in 1819.”

Okoliczności polityczne dojrzały w 1694, kiedy wigowska junta („The Whig Junto proper consisted of John Somers, later Baron Somers; Charles Montagu, later Earl of Halifax; Thomas Wharton, later Marquess of Wharton, and Edward Russell, later Earl of Orford”), zwana też pięcioma lordami-tyranami, przejęła władzę. Nowy Kanclerz Skarbu (od maja) natychmiast zarządził utworzenie Bank of England:

The establishment of the bank was devised by Charles Montagu, 1st Earl of Halifax, in 1694. …He proposed a loan of £1.2m to the government; in return the subscribers would be incorporated as The Governor and Company of the Bank of England with long-term banking privileges including the issue of notes. The Royal Charter was granted on 27 July through the passage of the Tonnage Act 1694****. Public finances were in such dire condition at the time that the terms of the loan were that it was to be serviced at a rate of 8% per annum, and there was also a service charge of £4,000 per annum for the management of the loan.”

Wreszcie w 1696, po kilku latach starań, kiedy to nieufny Newton zaczął już podejrzewać zdradę, Karol Montagu (przy pomocy Johna Locke…) osadził sir Isaaca na czele królewskiej mennicy. Ciekawe, iż w obliczu potężnego deficytu budżetowego [1689-97 Nine Years War, Average annual expenditure: £5,456,555, Average annual tax revenue: £3,640,000, Final debt: £16,700,000], Newton tak jak wielu przed nim popierał psucie monety (=debasement), tj. po prostu zmniejszenie ilości srebra w funcie sterlingu. Tak się jednak nie stało – na skutek zdecydowanego stanowiska Locke i Montagu, wartość funta została utrzymana:

„Sterling was regularly used in London and Amsterdam alike and became, after the Dutch currency, Europe’s most important means of foreign exchange. These are the two elements that are crucial to the process that we usually call a ‘Financial Revolution’ that characterised England’s commerce and trade since the later seventeenth century*****:

1. a stable currency (Sterling) that was now increasingly backed by gold;
2. the Bank of England—a private venture with royal monopoly and the permission to issue notes in lieu of cash.

Two further aspects must be mentioned here, as they are important elements of the Financial Revolution, as well:

3. the development of government bonds that were traded on the stock exchange;
4. several means of risk minimization by means of marine insurance.

In combination, these innovations greatly facilitated the expansion of Britain’s intercontinental trades. Britain was Europe’s only commercial economy that was heavily involved in both the American and Indian trades. During the eighteenth century British traders combined these two branches to a coherent ‘system’ of world trade in the very sense of the word—and it was only in Britain that such a process could possibly take place. This process was mirrored by London’s rise to global dominance as a financial centre and focus of the global commodity trades replacing Amsterdam.”

[Peter Bernholz and Roland Vaubel. « Explaining Monetary and Financial Innovation. »]

Trzeba tu pamiętać, że tzw. płynność finansową zapewniali wtedy Londynowi nie tylko „holenderscy” bankierzy, ale i ci portugalscy. No, i pilnowali tzw. bulionu, czyli kruszców: „The company dates to Moses Mocatta’s founding of a London bullion bank in 1671. Mocatta first sent silver to India in 1676, and the firm served as a broker to the Bank of England and the East India Company in the 18th and 19th centuries. The firm was renamed Mocatta & Goldsmid with the addition of Asher Goldsmid in 1783.”

Jeśli zaś chodzi o Katarzynę Barton, córkę przyrodniej siostry Newtona, to zamieszkała z nim w Londynie po 1696, aby pomóc mu w gospodarstwie domowym. Zaraz potem została metresą sir Charlesa, który w testamencie zapisał jej prawie cały swój majątek: „as a token of the sincere love, affection and esteem, I have long had for her person, and as a small recompense for the pleasure and happiness I have had in her conversation”… i tak to się plecie.

___

**) „The battle was the greatest French tactical naval victory over their English and Dutch opponents during the war. …Control of the English Channel temporarily fell into French hands but Vice-Admiral Tourville failed to pursue the Allied fleet with sufficient vigour, allowing it to escape to the River Thames. Tourville was criticised for not following up his victory and was relieved of his command. English Admiral Torrington – who had advised against engaging the superior French fleet but had been overruled by Queen Mary and her ministers – was court-martialled for his performance during the battle. Although he was acquitted, King William dismissed him from the service.”

https://pl.wikipedia.org/wiki/Anne_Hilarion_de_Tourville

https://en.wikipedia.org/wiki/Fire_ship

Over half of the convoy was saved. Some 90 ships were lost, the majority were Dutch and 40 were captured by the French. The two main goals of the convoy: first, to deliver the traders to their destinations in the Mediterranean and second, to establish a naval presence there, were defeated. For the French there was a huge gain, with prizes valued at 30 million livres. The City of London judged it the worst financial disaster since the Great Fire, 27 years previously. For Tourville it was worthy revenge for his defeat in the Battle of La Hogue one year earlier.”

***) „At the time of its inception, the Wisselbank was a 100 percent reserve bank, but at some point, probably as early as 1656, it violated that principle and began lending out deposits, in effect using the same money twice, and as a result, “slipping secretly into the practice of monetary issue.” In doing this, the Wisselbank created the first significant innovation in the history of money since Gyges invented the coin in Lydia in the 8th century B.C. Watching their hated commercial rival Holland morph into a world commercial power inspired the English to implement the same system, albeit almost a century later. …

Just as momentous as the ability to create money was the fact that the creation of the Bank of England “constituted the first complete official approval of money issue by private interests. In other words, private money issue became a socially and legally sanctioned institution during the 17th century.” At the founding of the Bank of England, two things happened simultaneously: Bank money came into being in a significant way at the financial heart of the world’s greatest sea power, creating the first alternative to metal specie in 2,500 years, and the power to create money slipped from the hands of the sovereign into private hands. The combined effect of these two events would have a momentous effect on the development of capitalism. The founding of the Bank of England under supervision of the Whig oligarchs was a privatization of a sovereign right similar in magnitude to the looting of Church property 150 years before with consequences that were just as far-reaching.” – E. Michael Jones

****) An Act for granting to their Majesties several rates and duties upon tunnage of ships and vessels and upon Beer, Ale, and other liquors: for Securing certain recompenses and advantages in the said Act mentioned, to such persons as shall voluntarily advance the sum of 1.5 million pounds towards carrying on the War against France.

*****) „Economically, the Bank, founded as a private corporation in 1694, was the premier institution of Britain’s 18th century financial revolution and helped stimulate the nation’s industrial development. Politically, the Bank underpinned Britain’s national ascendancy over France by managing the country’s public debt and helping to finance historic military victories from Blenheim (1704) to Waterloo (1815). Socially, the Bank of England represented the interests of a City of London mercantile elite and helped integrate men and women of all ranks into the culture of modern capitalism through the Bank’s expanding stock market and paper currency. In the 19th and 20th centuries, the Bank of England became in myth and then in fact Britain’s national bank: symbol of empire, guarantor of financial stability.”

 

Zapomniana królowa Anglii

Katarzyna Bragança, port. Catarina Henriqueta de Bragança (ur. 25 listopada 1638 w Lizbonie, zm. 30 listopada 1705 w Lizbonie) – księżniczka portugalska z dynastii Bragança, królowa Anglii i Szkocji jako żona Karola II.

Urodziła się w Lizbonie jako córka Joāo, księcia Bragança i jego hiszpańskiej żony Ludwiki de Guzman (Medina-Sidonia). Jej ojciec został królem Portugalii, jako Jan IV, po wypędzeniu Hiszpanów w 1640. Małżeństwo Katarzyny z Karolem miało umocnić sojusz portugalsko-angielski po wycofaniu się Francji z przymierza z Portugalią na mocy traktatu pirenejskiego w 1659. Po objęciu tronu przez ojca Katarzyna została zaręczona z Karolem. Ślub odbył się w maju (3 lub 21) 1662 w Portsmouth. Jako posag Portugalia przekazała Anglii Tanger i Bombaj. Katarzyna ze względu na wyznanie katolickie nie była faworyzowaną kandydatką na żonę króla. Uniemożliwiło jej ono także koronację, jako że nie mogła wziąć udziału w anglikańskich nabożeństwach.

Jej mąż miał wiele dzieci z nieprawego łoża, ale Katarzyna nie wydała na świat żywego potomka, mimo iż kilkakrotnie zachodziła w ciążę (ostatnia w 1669). Jej pozycja była bardzo trudna, ale mąż domagał się okazywania jej szacunku i stanowczo odmówił rozwodu. Po jego śmierci w 1685 Katarzyna pozostała w Anglii przez okres rządów Jakuba II i powróciła do Portugalii w czasie panowania Wilhelma III i Marii II.

Zmarła w Lizbonie. W Anglii przyczyniła się do wprowadzenia i rozpowszechnienia zwyczaju picia herbaty. Była bardzo popularna i lubiana wśród ludu. Dla jej upamiętnienia miejscowość koło odebranego Holendrom Nowego Amsterdamu (dziś Nowy Jork) nazwano Queens – dziś jest to jedna z dzielnic miasta.”

„Owing to her devotion to the Roman Catholic beliefs in which she had been raised, Catherine was an unpopular consort for Charles II. She was a special object of attack by the inventors of the Popish Plot. In 1678 the murder of Sir Edmund Berry Godfrey was ascribed to her servants, and Titus Oates accused her of an intention to poison the king. These charges, the absurdity of which were soon shown by cross-examination, nevertheless placed the queen for some time in great danger. On 28 November Oates accused her of high treason, and the Commons passed an order for her removal and that of all Roman Catholics from Whitehall. A series of fresh depositions were made against her, and in June 1679 it was decided that she must stand trial; but she was protected by the king, which earned her gratitude.”

Z jej świtą przybywa do Londynu duży desant „portugalskich” finansistów… A Yosef Kaplan twierdzi, iż potem, właśnie w Londynie, na skutek „ciśnienia biznesowego” tradycyjna żydowska ekskomunika-cherem przestała działać (choć jeszcze Trocki i Zinowiew w 1918 w Rosji byli tego doznali…), i dodaje iż wówczas dotyczyła głównie sekretnych małżeństw…

PS. https://en.wikipedia.org/wiki/Caceres_family#Francisco_de_Caceres_2